HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat kętrzyński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy56 262 mieszkańcówdochody własne 7876 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.25% do 0.27%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.79% do 19.68%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne60 423 zł132-9.5%25 457 zł85%-27 631 zł0.296
●RozwójDoinwestowanieAktywne57 460 zł137-9.5%27 948 zł84%-30 093 zł0.322
●RozwójBez zmianAktywne63 496 zł119-11.3%21 412 zł88%-23 570 zł0.326
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne54 326 zł150-7.7%32 063 zł82%-34 224 zł0.342
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne60 491 zł123-11.5%23 968 zł86%-26 096 zł0.346
●Szeroki programOgraniczenieAktywne66 793 zł110-12.2%18 468 zł92%-20 650 zł0.349
Bez zmianBez zmianAktywne66 470 zł105-13.3%17 498 zł92%-19 638 zł0.394
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne65 539 zł108-13.7%18 365 zł92%-20 507 zł0.402
●RozwójOgraniczenieAktywne69 791 zł97-14.0%14 502 zł95%-16 676 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian47 901 zł127-10.3%43 633 zł81%-33 745 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian51 088 zł114-12.1%40 905 zł84%-29 626 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian54 251 zł105-13.0%36 730 zł85%-26 788 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian45 067 zł132-10.3%47 367 zł79%-36 130 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne71 437 zł90-15.5%11 991 zł97%-14 145 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne70 494 zł93-15.9%12 871 zł96%-15 027 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian48 211 zł118-12.2%44 691 zł82%-32 076 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian41 821 zł145-8.4%50 164 zł76%-40 319 zł0.496
Bez zmianBez zmianBez zmian54 175 zł100-14.0%38 294 zł85%-25 637 zł0.515
●Bez zmianOgraniczenieAktywne72 694 zł83-15.9%10 671 zł98%-12 827 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian53 242 zł103-14.4%39 171 zł85%-26 508 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian57 362 zł92-14.7%34 087 zł88%-22 755 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja41 119 zł123-10.7%55 134 zł78%-37 271 zł0.540
RozwójBez zmianRezygnacja44 375 zł110-12.5%52 296 zł80%-33 111 zł0.552
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja47 474 zł101-13.4%48 224 zł83%-30 308 zł0.559
RozwójDoinwestowanieRezygnacja38 350 zł128-10.7%58 763 zł76%-39 621 zł0.565
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja41 562 zł114-12.7%55 979 zł78%-35 526 zł0.576
OgraniczenieBez zmianBez zmian59 124 zł85-16.2%32 895 zł91%-20 164 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja35 034 zł141-8.9%61 669 zł75%-43 851 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian58 179 zł88-16.6%33 802 zł90%-21 048 zł0.589
Bez zmianBez zmianRezygnacja47 530 zł96-14.4%49 594 zł83%-29 081 zł0.592
●LikwidacjaBez zmianAktywne76 312 zł75-17.6%6590 zł99%-8758 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja46 598 zł99-14.9%50 487 zł83%-29 952 zł0.602
RozwójOgraniczenieRezygnacja50 655 zł88-15.1%45 546 zł84%-26 234 zł0.605
Bez zmianOgraniczenieBez zmian60 379 zł78-16.6%31 602 zł92%-18 848 zł0.609
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne77 557 zł68-18.0%5284 zł99%-7453 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja52 484 zł81-16.6%44 330 zł86%-23 602 zł0.648
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja51 539 zł84-17.0%45 237 zł85%-24 486 zł0.656
LikwidacjaBez zmianBez zmian63 982 zł70-18.3%27 737 zł95%-14 796 zł0.668
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja53 739 zł74-17.0%43 037 zł87%-22 286 zł0.673
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian65 225 zł63-18.7%26 457 zł97%-13 494 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja57 346 zł66-18.7%39 167 zł92%-18 229 zł0.725
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne82 332 zł53-20.1%0 zł100%-2182 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja58 590 zł59-19.1%37 886 zł93%-16 926 zł0.755
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian69 984 zł48-20.7%21 545 zł99%-8242 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja63 353 zł44-21.1%32 968 zł98%-11 669 zł0.849

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 289 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.99 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 46% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.