HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Górowo Iławeckie

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy6057 mieszkańcówdochody własne 9014 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-4.81% do 1.61%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-23.9% do 47.05%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka241 941 zł133-10.4%22 127 zł62%-113 444 zł0.188
●RozwójProgramPodwyżka246 564 zł121-12.2%16 984 zł62%-108 301 zł0.253
Szeroki programBez zmianPodwyżka234 393 zł124-12.7%55 870 zł62%-111 648 zł0.304
●Szeroki programProgramBez zmian213 498 zł133-8.6%132 219 zł61%-114 596 zł0.346
RozwójProgramBez zmian218 106 zł121-10.4%127 371 zł62%-109 472 zł0.351
●Bez zmianProgramPodwyżka250 932 zł109-14.0%12 104 zł65%-103 421 zł0.355
RozwójBez zmianPodwyżka238 992 zł112-14.4%50 977 zł62%-106 530 zł0.382
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka228 514 zł116-14.0%78 915 zł62%-112 348 zł0.392
Bez zmianProgramBez zmian222 461 zł109-12.2%122 784 zł62%-104 611 zł0.402
Szeroki programBez zmianBez zmian206 743 zł124-10.9%165 691 zł61%-112 736 zł0.426
RozwójBez zmianBez zmian211 328 zł112-12.7%160 908 zł62%-107 637 zł0.460
RozwójWstrzymaniePodwyżka233 124 zł104-15.7%74 007 zł62%-107 215 zł0.475
RozwójProgramObniżka196 971 zł121-9.1%211 979 zł60%-110 343 zł0.479
●OgraniczenieProgramPodwyżka255 579 zł96-15.9%6825 zł65%-98 141 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka243 338 zł100-16.1%46 341 zł65%-101 675 zł0.483
OgraniczenieProgramBez zmian227 090 zł96-14.1%118 333 zł63%-99 356 zł0.493
●Szeroki programProgramObniżka192 373 zł133-7.2%216 523 zł60%-115 453 zł0.495
Szeroki programWstrzymanieBez zmian201 340 zł116-12.2%186 926 zł60%-113 384 zł0.499
Bez zmianProgramObniżka201 315 zł109-10.9%207 786 zł61%-105 496 zł0.501
Bez zmianBez zmianBez zmian215 659 zł100-14.4%156 726 zł62%-102 802 zł0.525
RozwójWstrzymanieBez zmian205 936 zł104-14.0%182 193 zł61%-108 271 zł0.546
Szeroki programBez zmianObniżka186 210 zł124-9.5%248 126 zł59%-113 546 zł0.554
OgraniczenieProgramObniżka205 931 zł96-12.8%203 349 zł62%-100 260 zł0.560
RozwójBez zmianObniżka190 784 zł112-11.3%243 704 zł60%-108 462 zł0.565
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka237 480 zł92-17.4%69 358 zł63%-102 345 zł0.576
OgraniczenieBez zmianPodwyżka247 958 zł87-18.0%41 354 zł65%-96 425 zł0.605
Głębokie cięcieProgramBez zmian231 607 zł83-16.1%113 990 zł65%-94 243 zł0.605
Bez zmianBez zmianObniżka195 105 zł100-13.1%239 533 zł61%-103 641 zł0.606
Szeroki programWstrzymanieObniżka181 162 zł116-10.9%268 121 zł59%-114 156 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka260 112 zł83-17.8%1752 zł67%-93 005 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian210 278 zł92-15.7%178 001 zł62%-103 421 zł0.618
OgraniczenieBez zmianBez zmian220 262 zł87-16.3%152 300 zł63%-97 576 zł0.620
RozwójWstrzymanieObniżka185 747 zł104-12.7%263 689 zł60%-109 058 zł0.640
Głębokie cięcieProgramObniżka210 435 zł83-14.8%199 018 zł62%-95 164 zł0.647
OgraniczenieBez zmianObniżka199 695 zł87-15.0%235 120 zł62%-98 433 zł0.676
Bez zmianWstrzymanieObniżka190 078 zł92-14.4%259 507 zł61%-104 222 zł0.690
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka242 115 zł79-19.2%64 352 zł65%-97 076 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian214 894 zł79-17.6%173 562 zł62%-98 176 zł0.715
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian224 753 zł74-18.2%147 981 zł65%-92 491 zł0.732
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka252 466 zł74-19.9%36 918 zł67%-91 317 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka194 681 zł79-16.3%255 082 zł62%-98 996 zł0.767
Głębokie cięcieBez zmianObniżka204 173 zł74-17.0%230 812 zł62%-93 365 zł0.768
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka246 635 zł66-21.1%59 900 zł66%-91 950 zł0.822
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian219 398 zł66-19.5%169 230 zł64%-93 074 zł0.826
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka199 172 zł66-18.2%250 762 zł62%-93 911 zł0.861

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 363 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej -0.63 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 100% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.