HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bisztynek - obszar wiejski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3464 mieszkańcówdochody własne NaN zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-5.29% do 1.68%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.5% do 1.5%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (45)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Bez zmianBez zmianObniżkaNaN zł100-14.7%NaN zł0%NaN złNaN
●Bez zmianBez zmianBez zmianNaN zł100-16.0%NaN zł0%NaN złNaN
●Bez zmianBez zmianPodwyżkaNaN zł100-17.7%NaN zł0%NaN złNaN
●Bez zmianProgramObniżkaNaN zł109-12.5%NaN zł0%NaN złNaN
●Bez zmianProgramBez zmianNaN zł109-13.9%NaN zł0%NaN złNaN
●Bez zmianProgramPodwyżkaNaN zł109-15.6%NaN zł0%NaN złNaN
●RozwójWstrzymanieObniżkaNaN zł104-14.3%NaN zł0%NaN złNaN
●RozwójWstrzymanieBez zmianNaN zł104-15.6%NaN zł0%NaN złNaN
●RozwójWstrzymaniePodwyżkaNaN zł104-17.3%NaN zł0%NaN złNaN
●RozwójBez zmianObniżkaNaN zł112-13.0%NaN zł0%NaN złNaN
●RozwójBez zmianBez zmianNaN zł112-14.3%NaN zł0%NaN złNaN
●RozwójBez zmianPodwyżkaNaN zł112-16.0%NaN zł0%NaN złNaN
●RozwójProgramObniżkaNaN zł121-10.7%NaN zł0%NaN złNaN
●RozwójProgramBez zmianNaN zł121-12.1%NaN zł0%NaN złNaN
●RozwójProgramPodwyżkaNaN zł121-13.9%NaN zł0%NaN złNaN
●Szeroki programWstrzymanieObniżkaNaN zł116-12.5%NaN zł0%NaN złNaN
●Szeroki programWstrzymanieBez zmianNaN zł116-13.9%NaN zł0%NaN złNaN
●Szeroki programWstrzymaniePodwyżkaNaN zł116-15.6%NaN zł0%NaN złNaN
●Szeroki programBez zmianObniżkaNaN zł124-11.2%NaN zł0%NaN złNaN
●Szeroki programBez zmianBez zmianNaN zł124-12.5%NaN zł0%NaN złNaN
●Szeroki programBez zmianPodwyżkaNaN zł124-14.3%NaN zł0%NaN złNaN
●Szeroki programProgramObniżkaNaN zł133-8.9%NaN zł0%NaN złNaN
●Szeroki programProgramBez zmianNaN zł133-10.3%NaN zł0%NaN złNaN
●Szeroki programProgramPodwyżkaNaN zł133-12.1%NaN zł0%NaN złNaN

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Wszystkie cztery miary wskazują ten sam wariant. To rzadka i wygodna sytuacja: wybór nie zależy od postawy wobec ryzyka.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, wstrzymanie inwestycji, obniżka obciążeńregresywnyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, wstrzymanie inwestycji, obniżka obciążeńregresywnyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, wstrzymanie inwestycji, obniżka obciążeńregresywnyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówgłębokie cięcie usług, wstrzymanie inwestycji, obniżka obciążeńregresywnyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio NaN zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.