HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Górowo Iławeckie

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3578 mieszkańcówdochody własne 9665 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.59% do -0.62%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.26% do 19.01%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka66 224 zł133-11.1%20 684 zł83%-37 166 zł0.256
●RozwójProgramPodwyżka71 007 zł121-12.9%15 478 zł85%-31 969 zł0.284
Szeroki programBez zmianPodwyżka63 301 zł124-13.3%26 751 zł82%-37 535 zł0.347
●Bez zmianProgramPodwyżka75 532 zł109-14.6%10 538 zł88%-27 038 zł0.366
RozwójProgramBez zmian55 921 zł121-11.1%40 508 zł80%-39 758 zł0.377
●Szeroki programProgramBez zmian51 153 zł133-9.3%45 565 zł77%-44 937 zł0.397
RozwójBez zmianPodwyżka68 059 zł112-15.1%21 621 zł85%-32 366 zł0.401
Bez zmianProgramBez zmian60 432 zł109-12.9%35 715 zł83%-34 845 zł0.409
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka60 069 zł116-14.6%32 151 zł81%-39 490 zł0.429
Szeroki programBez zmianBez zmian48 692 zł124-11.6%51 229 zł76%-45 044 zł0.454
RozwójBez zmianBez zmian53 435 zł112-13.3%46 200 zł79%-39 893 zł0.467
RozwójProgramObniżka44 779 zł121-9.7%59 356 zł75%-45 502 zł0.484
●OgraniczenieProgramPodwyżka80 367 zł96-16.5%5197 zł92%-21 709 zł0.484
Bez zmianProgramObniżka49 278 zł109-11.6%54 575 zł78%-40 602 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian65 247 zł96-14.8%30 557 zł85%-29 538 zł0.487
Bez zmianBez zmianPodwyżka72 559 zł100-16.8%16 756 zł86%-27 462 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka64 839 zł104-16.4%27 008 zł84%-34 307 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian57 921 zł100-15.1%41 434 zł82%-35 008 zł0.519
●Szeroki programProgramObniżka40 022 zł133-7.9%64 401 zł73%-50 668 zł0.521
Szeroki programWstrzymanieBez zmian45 742 zł116-12.9%56 200 zł75%-46 834 zł0.521
OgraniczenieProgramObniżka54 080 zł96-13.5%49 433 zł81%-35 312 zł0.534
RozwójWstrzymanieBez zmian50 496 zł104-14.6%51 159 zł78%-41 669 zł0.549
RozwójBez zmianObniżka42 634 zł112-12.0%64 488 zł75%-45 445 zł0.550
Szeroki programBez zmianObniżka37 903 zł124-10.2%69 505 zł72%-50 583 zł0.559
Bez zmianBez zmianObniżka47 109 zł100-13.8%59 734 zł78%-40 573 zł0.578
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka69 350 zł92-18.0%22 129 zł86%-29 390 zł0.581
Głębokie cięcieProgramBez zmian69 943 zł83-16.8%25 759 zł88%-24 372 zł0.595
OgraniczenieBez zmianPodwyżka77 365 zł87-18.6%11 546 zł92%-22 164 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian62 708 zł87-17.0%36 308 zł85%-29 733 zł0.606
Bez zmianWstrzymanieBez zmian54 993 zł92-16.4%46 380 zł81%-36 771 zł0.609
Szeroki programWstrzymanieObniżka35 161 zł116-11.6%74 139 zł71%-52 250 zł0.615
Głębokie cięcieProgramObniżka58 762 zł83-15.5%44 816 zł84%-30 163 zł0.616
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka85 080 zł83-18.5%0 zł96%-16 522 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka39 904 zł104-13.3%69 110 zł75%-47 099 zł0.622
OgraniczenieBez zmianObniżka51 883 zł87-15.7%54 640 zł81%-35 315 zł0.640
Bez zmianWstrzymanieObniżka44 390 zł92-15.1%64 344 zł76%-42 214 zł0.660
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka74 171 zł79-19.9%16 930 zł90%-24 075 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian59 794 zł79-18.2%41 239 zł84%-31 478 zł0.698
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian67 376 zł74-18.9%31 723 zł88%-24 598 zł0.714
OgraniczenieWstrzymanieObniżka49 177 zł79-17.0%59 218 zł80%-36 939 zł0.729
Głębokie cięcieBez zmianObniżka56 537 zł74-17.6%50 219 zł84%-30 196 zł0.730
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka82 051 zł74-20.5%6717 zł95%-17 008 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian64 476 zł66-20.1%36 523 zł86%-26 327 zł0.806
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka78 870 zł66-21.7%11 969 zł94%-18 902 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka53 845 zł66-18.9%54 684 zł83%-31 804 zł0.821

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 377 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.06 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 51% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.