HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat bartoszycki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy52 001 mieszkańcówdochody własne 9113 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.16% do 0.25%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów3.02% do 19.17%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne77 917 zł132-9.2%27 279 zł97%-16 683 zł0.282
●RozwójDoinwestowanieAktywne74 585 zł137-9.2%30 125 zł94%-19 496 zł0.307
●RozwójBez zmianAktywne81 032 zł119-11.0%23 106 zł98%-12 491 zł0.317
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne71 401 zł150-7.4%34 379 zł92%-23 768 zł0.322
Bez zmianDoinwestowanieAktywne77 652 zł123-11.2%26 026 zł98%-15 378 zł0.337
●Szeroki programOgraniczenieAktywne84 813 zł110-11.9%19 675 zł99%-9088 zł0.342
Bez zmianBez zmianAktywne84 033 zł105-13.0%19 084 zł99%-8449 zł0.391
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne83 160 zł108-13.4%19 884 zł99%-9251 zł0.397
●RozwójOgraniczenieAktywne87 841 zł97-13.7%15 595 zł100%-4997 zł0.421
Szeroki programBez zmianBez zmian62 596 zł127-10.0%48 189 zł90%-25 238 zł0.450
RozwójBez zmianBez zmian65 848 zł114-11.8%45 352 zł93%-20 969 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian59 419 zł132-10.0%52 286 zł87%-27 952 zł0.475
Szeroki programOgraniczenieBez zmian69 467 zł105-12.7%40 684 zł95%-17 670 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne89 446 zł90-15.2%13 052 zł100%-2433 zł0.484
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian56 099 zł145-8.1%55 202 zł84%-32 301 zł0.489
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne88 559 zł93-15.6%13 868 zł100%-3250 zł0.489
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian62 622 zł118-11.9%49 509 zł91%-23 756 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian68 985 zł100-13.7%42 650 zł96%-16 849 zł0.519
●Bez zmianOgraniczenieAktywne90 759 zł83-15.6%11 668 zł100%-1050 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian68 109 zł103-14.1%43 461 zł95%-17 653 zł0.527
RozwójOgraniczenieBez zmian72 633 zł92-14.4%37 945 zł98%-13 501 zł0.535
Szeroki programBez zmianRezygnacja54 280 zł123-10.4%61 260 zł85%-30 124 zł0.544
RozwójBez zmianRezygnacja57 615 zł110-12.2%58 299 zł88%-25 801 zł0.559
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja61 157 zł101-13.1%53 747 zł91%-22 549 zł0.564
RozwójDoinwestowanieRezygnacja51 181 zł128-10.4%65 239 zł84%-32 790 zł0.569
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja47 778 zł141-8.6%68 279 zł82%-37 193 zł0.582
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja54 466 zł114-12.4%62 340 zł86%-28 542 zł0.583
OgraniczenieBez zmianBez zmian74 377 zł85-15.9%36 710 zł99%-10 856 zł0.585
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian73 488 zł88-16.3%37 537 zł99%-11 676 zł0.591
●LikwidacjaBez zmianAktywne94 753 zł75-17.3%7143 zł100%3461 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja60 834 zł96-14.1%55 475 zł92%-21 628 zł0.601
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja59 958 zł99-14.6%56 285 zł91%-22 432 zł0.609
RozwójOgraniczenieRezygnacja64 405 zł88-14.8%50 889 zł93%-18 326 zł0.612
Bez zmianOgraniczenieBez zmian75 688 zł78-16.3%35 337 zł99%-9476 zł0.613
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne96 052 zł68-17.7%5774 zł100%4828 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja66 232 zł81-16.3%49 654 zł97%-15 628 zł0.656
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja65 342 zł84-16.7%50 499 zł96%-16 448 zł0.663
LikwidacjaBez zmianBez zmian79 665 zł70-18.0%31 052 zł100%-4985 zł0.671
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja67 542 zł74-16.7%48 299 zł98%-14 248 zł0.681
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian80 962 zł63-18.4%29 712 zł100%-3620 zł0.704
LikwidacjaBez zmianRezygnacja71 524 zł66-18.4%44 013 zł99%-9751 zł0.731
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne101 244 zł53-19.8%0 zł100%10 587 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja72 821 zł59-18.8%42 673 zł99%-8386 zł0.761
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian86 134 zł48-20.5%24 353 zł100%2118 zł0.806
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja77 999 zł44-20.9%37 300 zł100%-2641 zł0.854

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 308 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 8.32 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 10% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.