HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Gołdap

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy18 909 mieszkańcówdochody własne 7017 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.23% do 0.58%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-5.86% do 20.52%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka39 051 zł133-3.8%17 657 zł68%-47 222 zł0.285
●RozwójProgramPodwyżka43 086 zł121-5.7%13 312 zł72%-42 877 zł0.298
Szeroki programBez zmianPodwyżka37 632 zł124-6.2%21 548 zł68%-46 468 zł0.365
●Bez zmianProgramPodwyżka46 880 zł109-7.6%9214 zł76%-38 779 zł0.371
RozwójProgramBez zmian32 932 zł121-3.8%32 548 zł65%-46 804 zł0.389
RozwójBez zmianPodwyżka41 649 zł112-8.1%17 252 zł72%-42 144 zł0.408
Bez zmianProgramBez zmian36 716 zł109-5.7%28 567 zł70%-42 719 zł0.412
●Szeroki programProgramBez zmian28 907 zł133-1.9%36 775 zł63%-51 137 zł0.420
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka35 646 zł116-7.6%25 601 zł67%-47 348 zł0.441
Szeroki programBez zmianBez zmian27 798 zł124-4.3%41 014 zł62%-50 246 zł0.466
RozwójBez zmianBez zmian31 805 zł112-6.2%36 808 zł65%-45 934 zł0.469
Bez zmianProgramObniżka29 207 zł109-4.3%43 574 zł64%-45 625 zł0.485
●OgraniczenieProgramPodwyżka50 833 zł96-9.6%4890 zł78%-34 455 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian40 656 zł96-7.8%24 389 zł74%-38 411 zł0.486
RozwójProgramObniżka25 431 zł121-2.4%47 547 zł61%-49 701 zł0.489
Bez zmianBez zmianPodwyżka45 425 zł100-9.9%13 202 zł76%-38 066 zł0.490
RozwójWstrzymaniePodwyżka39 671 zł104-9.5%21 295 zł71%-43 013 zł0.496
Bez zmianBez zmianBez zmian35 571 zł100-8.1%32 847 zł70%-41 869 zł0.515
OgraniczenieProgramObniżka33 138 zł96-6.4%39 407 zł68%-41 329 zł0.526
Szeroki programWstrzymanieBez zmian26 002 zł116-5.7%44 744 zł61%-51 036 zł0.528
●Szeroki programProgramObniżka21 414 zł133-0.4%51 766 zł58%-54 024 zł0.537
RozwójBez zmianObniżka24 535 zł112-4.8%51 366 zł61%-48 730 zł0.546
RozwójWstrzymanieBez zmian30 016 zł104-7.6%40 529 zł64%-46 715 zł0.547
Szeroki programBez zmianObniżka20 535 zł124-2.8%55 564 zł58%-53 033 zł0.564
Bez zmianBez zmianObniżka28 293 zł100-6.7%47 413 zł64%-44 674 zł0.567
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka43 454 zł92-11.3%17 235 zł74%-38 926 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian44 511 zł83-9.9%20 473 zł76%-34 203 zł0.592
OgraniczenieBez zmianBez zmian39 490 zł87-10.1%28 692 zł74%-37 584 zł0.600
Bez zmianWstrzymanieBez zmian33 790 zł92-9.5%36 560 zł68%-42 640 zł0.602
OgraniczenieBez zmianPodwyżka49 357 zł87-11.9%8992 zł78%-33 765 zł0.604
Głębokie cięcieProgramObniżka36 985 zł83-8.5%35 624 zł73%-37 132 zł0.606
RozwójWstrzymanieObniżka22 886 zł104-6.2%54 823 zł61%-49 445 zł0.614
Szeroki programWstrzymanieObniżka18 879 zł116-4.3%59 030 zł57%-53 757 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka54 701 zł83-11.7%716 zł80%-30 232 zł0.616
OgraniczenieBez zmianObniżka32 203 zł87-8.7%43 313 zł69%-40 401 zł0.628
Bez zmianWstrzymanieObniżka26 652 zł92-8.1%50 862 zł63%-45 380 zł0.647
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian37 719 zł79-11.4%32 395 zł73%-38 343 zł0.690
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka47 396 zł79-13.2%13 050 zł77%-34 613 zł0.693
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian43 326 zł74-12.2%24 937 zł76%-33 399 zł0.709
OgraniczenieWstrzymanieObniżka30 572 zł79-10.1%46 707 zł67%-41 095 zł0.714
Głębokie cięcieBez zmianObniżka36 029 zł74-10.8%39 647 zł73%-36 227 zł0.717
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka53 204 zł74-13.9%5059 zł80%-29 565 zł0.732
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian41 563 zł66-13.5%28 562 zł76%-34 147 zł0.799
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka34 407 zł66-12.2%43 007 zł71%-36 910 zł0.806
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka51 253 zł66-15.2%9038 zł79%-30 401 zł0.818

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 313 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 2.79 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 90% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.