HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Dubeninki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy2562 mieszkańcówdochody własne 10 917 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-4.24% do 0.56%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-7.05% do 34.13%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka186 815 zł133-12.9%23 212 zł77%-84 296 zł0.204
●RozwójProgramPodwyżka191 962 zł121-14.7%17 489 zł79%-78 573 zł0.260
Szeroki programBez zmianPodwyżka180 144 zł124-15.1%43 052 zł77%-83 877 zł0.315
RozwójProgramBez zmian165 686 zł121-12.9%84 866 zł75%-84 211 zł0.357
●Bez zmianProgramPodwyżka196 843 zł109-16.4%12 042 zł79%-73 126 zł0.358
●Szeroki programProgramBez zmian160 556 zł133-11.2%90 301 zł74%-89 912 zł0.358
RozwójBez zmianPodwyżka185 263 zł112-16.8%37 408 zł78%-78 184 zł0.387
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka174 531 zł116-16.4%57 095 zł76%-85 660 zł0.402
Bez zmianProgramBez zmian170 550 zł109-14.7%79 702 zł77%-78 787 zł0.404
Szeroki programBez zmianBez zmian154 652 zł124-13.4%109 487 zł74%-89 288 zł0.433
RozwójBez zmianBez zmian159 754 zł112-15.1%104 083 zł75%-83 618 zł0.462
RozwójProgramObniżka146 228 zł121-11.6%135 821 zł73%-88 371 zł0.479
RozwójWstrzymaniePodwyżka179 664 zł104-18.1%51 680 zł78%-79 950 zł0.480
●OgraniczenieProgramPodwyżka202 108 zł96-18.3%6080 zł80%-67 164 zł0.483
Bez zmianBez zmianPodwyżka190 117 zł100-18.5%32 266 zł79%-72 768 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian175 793 zł96-16.6%74 100 zł78%-72 854 zł0.491
Bez zmianProgramObniżka151 080 zł109-13.4%130 671 zł74%-82 963 zł0.497
●Szeroki programProgramObniżka141 111 zł133-9.8%141 242 zł71%-94 055 zł0.501
Szeroki programWstrzymanieBez zmian149 503 zł116-14.7%122 583 zł73%-90 934 zł0.506
Bez zmianBez zmianBez zmian164 590 zł100-16.8%98 950 zł77%-78 224 zł0.524
RozwójWstrzymanieBez zmian154 617 zł104-16.4%117 165 zł74%-85 247 zł0.548
OgraniczenieProgramObniżka156 307 zł96-15.3%125 292 zł76%-77 051 zł0.552
Szeroki programBez zmianObniżka135 778 zł124-12.1%159 025 zł71%-93 279 zł0.555
RozwójBez zmianObniżka140 866 zł112-13.8%153 634 zł72%-87 627 zł0.561
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka184 531 zł92-19.8%46 534 zł79%-74 516 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka145 690 zł100-15.6%148 515 zł74%-82 249 zł0.598
Głębokie cięcieProgramBez zmian180 899 zł83-18.5%69 097 zł79%-67 090 zł0.602
OgraniczenieBez zmianPodwyżka195 350 zł87-20.3%26 685 zł80%-66 841 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka130 972 zł116-13.4%171 286 zł69%-94 825 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka207 235 zł83-20.2%408 zł81%-61 373 zł0.616
OgraniczenieBez zmianBez zmian169 802 zł87-18.7%93 541 zł78%-72 326 zł0.617
Bez zmianWstrzymanieBez zmian159 467 zł92-18.1%112 018 zł76%-79 836 zł0.617
RozwójWstrzymanieObniżka136 074 zł104-15.1%165 882 zł71%-89 155 zł0.636
Głębokie cięcieProgramObniżka161 397 zł83-17.3%120 432 zł78%-71 307 zł0.638
OgraniczenieBez zmianObniżka150 885 zł87-17.4%143 453 zł75%-76 373 zł0.667
Bez zmianWstrzymanieObniżka140 910 zł92-16.8%160 749 zł73%-83 761 zł0.683
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka189 780 zł79-21.5%40 933 zł79%-68 567 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian164 694 zł79-19.9%106 536 zł78%-73 917 zł0.711
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian174 876 zł74-20.6%88 695 zł79%-66 596 zł0.727
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka200 445 zł74-22.2%21 484 zł81%-61 084 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka146 122 zł79-18.7%155 612 zł75%-77 863 zł0.757
Głębokie cięcieBez zmianObniżka155 944 zł74-19.3%138 622 zł78%-70 663 zł0.758
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian169 784 zł66-21.8%101 675 zł79%-68 167 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka194 891 zł66-23.4%35 585 zł81%-62 790 zł0.822
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka151 196 zł66-20.6%150 766 zł77%-72 134 zł0.850

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 408 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.46 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 68% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.