HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat gołdapski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy24 612 mieszkańcówdochody własne 7729 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.77% do 0.51%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-5.24% do 22.12%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne52 816 zł132-6.2%25 436 zł72%-50 576 zł0.303
●RozwójDoinwestowanieAktywne49 966 zł137-6.2%27 661 zł71%-52 771 zł0.329
●RozwójBez zmianAktywne55 924 zł119-8.1%21 230 zł75%-46 352 zł0.330
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne53 034 zł123-8.3%23 518 zł73%-48 610 zł0.351
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne46 800 zł150-4.3%31 934 zł68%-57 063 zł0.352
●Szeroki programOgraniczenieAktywne59 087 zł110-9.0%18 584 zł77%-43 725 zł0.352
Bez zmianBez zmianAktywne58 936 zł105-10.1%17 152 zł77%-42 255 zł0.396
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne57 995 zł108-10.6%18 032 zł76%-43 136 zł0.405
●RozwójOgraniczenieAktywne62 122 zł97-10.8%14 450 zł78%-39 586 zł0.426
Szeroki programBez zmianBez zmian41 250 zł127-7.0%45 429 zł67%-54 250 zł0.454
RozwójBez zmianBez zmian44 463 zł114-8.8%43 028 zł70%-49 991 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian47 501 zł105-9.7%38 656 zł72%-47 423 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian38 521 zł132-7.0%49 388 zł65%-56 392 zł0.480
●OgraniczenieBez zmianAktywne63 817 zł90-12.4%11 759 zł79%-36 874 zł0.487
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian41 694 zł118-9.0%47 034 zł67%-52 195 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne62 864 zł93-12.8%12 652 zł79%-37 769 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian35 250 zł145-5.1%51 855 zł63%-60 719 zł0.500
Bez zmianBez zmianBez zmian47 580 zł100-10.8%40 864 zł73%-45 858 zł0.514
●Bez zmianOgraniczenieAktywne65 064 zł83-12.8%10 452 zł80%-35 569 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian46 637 zł103-11.3%41 768 zł72%-46 742 zł0.524
RozwójOgraniczenieBez zmian50 641 zł92-11.6%36 488 zł75%-43 247 zł0.531
Szeroki programBez zmianRezygnacja34 983 zł123-7.4%58 503 zł63%-56 482 zł0.538
RozwójBez zmianRezygnacja38 260 zł110-9.3%56 132 zł67%-52 193 zł0.549
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja41 239 zł101-10.2%51 891 zł69%-49 648 zł0.556
RozwójDoinwestowanieRezygnacja32 315 zł128-7.4%62 357 zł62%-58 599 zł0.563
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja35 550 zł114-9.5%60 023 zł64%-54 373 zł0.573
OgraniczenieBez zmianBez zmian52 444 zł85-13.1%35 697 zł76%-40 497 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja28 979 zł141-5.6%64 823 zł60%-62 956 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian51 489 zł88-13.5%36 615 zł76%-41 394 zł0.587
Bez zmianBez zmianRezygnacja41 441 zł96-11.3%53 859 zł70%-48 031 zł0.588
●LikwidacjaBez zmianAktywne68 609 zł75-14.5%6470 zł82%-31 597 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja40 498 zł99-11.7%54 764 zł69%-48 914 zł0.599
RozwójOgraniczenieRezygnacja44 443 zł88-12.0%49 600 zł72%-45 443 zł0.601
Bez zmianOgraniczenieBez zmian53 689 zł78-13.5%34 415 zł77%-39 194 zł0.608
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne69 845 zł68-15.0%5176 zł83%-30 305 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja46 309 zł81-13.5%48 688 zł74%-42 664 zł0.644
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja45 354 zł84-13.9%49 605 zł73%-43 561 zł0.653
LikwidacjaBez zmianBez zmian57 219 zł70-15.2%30 629 zł79%-35 239 zł0.666
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja47 554 zł74-13.9%47 405 zł75%-41 361 zł0.670
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian58 453 zł63-15.7%29 359 zł79%-33 949 zł0.699
LikwidacjaBez zmianRezygnacja51 088 zł66-15.7%43 615 zł77%-37 401 zł0.721
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne74 539 zł53-17.1%0 zł85%-25 140 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja52 322 zł59-16.1%42 344 zł77%-36 111 zł0.751
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian63 131 zł48-17.8%24 563 zł83%-28 802 zł0.802
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja57 005 zł44-18.2%37 558 zł81%-30 959 zł0.846

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 286 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.73 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 82% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.