HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat piski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy51 550 mieszkańcówdochody własne 7422 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.05% do 0.63%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.75% do 23.27%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne61 355 zł132-6.9%24 910 zł77%-44 251 zł0.296
●RozwójDoinwestowanieAktywne58 480 zł137-6.9%27 144 zł76%-46 454 zł0.322
●RozwójBez zmianAktywne64 343 zł119-8.8%20 810 zł78%-40 133 zł0.326
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne55 436 zł150-5.0%31 309 zł73%-50 638 zł0.343
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne61 429 zł123-9.0%23 105 zł77%-42 397 zł0.346
●Szeroki programOgraniczenieAktywne67 506 zł110-9.7%18 182 zł79%-37 526 zł0.349
Bez zmianBez zmianAktywne67 239 zł105-10.8%16 834 zł80%-36 137 zł0.394
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne66 284 zł108-11.2%17 728 zł79%-37 033 zł0.402
●RozwójOgraniczenieAktywne70 423 zł97-11.5%14 152 zł82%-33 489 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian49 300 zł127-7.7%45 527 zł73%-48 224 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian52 396 zł114-9.5%43 264 zł75%-44 067 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian55 431 zł105-10.4%38 875 zł77%-41 522 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian46 548 zł132-7.7%49 528 zł70%-50 371 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne72 017 zł90-13.0%11 546 zł83%-30 863 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne71 051 zł93-13.5%12 453 zł82%-31 772 zł0.492
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian49 606 zł118-9.7%47 310 zł73%-46 275 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian43 395 zł145-5.8%51 854 zł68%-54 593 zł0.497
Bez zmianBez zmianBez zmian55 401 zł100-11.5%41 204 zł77%-40 033 zł0.515
●Bez zmianOgraniczenieAktywne73 251 zł83-13.5%10 253 zł83%-29 572 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian54 444 zł103-12.0%42 124 zł77%-40 931 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian58 457 zł92-12.2%36 821 zł78%-37 446 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja42 790 zł123-8.1%58 912 zł69%-50 596 zł0.540
RozwójBez zmianRezygnacja45 954 zł110-10.0%56 683 zł72%-46 408 zł0.552
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja48 926 zł101-10.9%52 437 zł75%-43 888 zł0.558
RozwójDoinwestowanieRezygnacja40 102 zł128-8.1%62 801 zł67%-52 717 zł0.565
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja43 225 zł114-10.2%60 609 zł70%-48 590 zł0.576
OgraniczenieBez zmianBez zmian60 163 zł85-13.7%36 154 zł80%-34 777 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja36 882 zł141-6.3%65 177 zł64%-56 970 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian59 195 zł88-14.2%37 086 zł79%-35 688 zł0.589
Bez zmianBez zmianRezygnacja49 024 zł96-12.0%54 550 zł75%-42 343 zł0.592
●LikwidacjaBez zmianAktywne76 710 zł75-15.2%6359 zł85%-25 689 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja48 068 zł99-12.4%55 469 zł75%-43 241 zł0.602
RozwójOgraniczenieRezygnacja52 019 zł88-12.7%50 286 zł77%-39 781 zł0.604
Bez zmianOgraniczenieBez zmian61 395 zł78-14.2%34 886 zł80%-33 488 zł0.609
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne77 933 zł68-15.6%5078 zł87%-24 410 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja53 790 zł81-14.2%49 495 zł77%-37 083 zł0.647
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja52 822 zł84-14.6%50 427 zł77%-37 993 zł0.656
LikwidacjaBez zmianBez zmian64 839 zł70-15.9%31 198 zł83%-29 621 zł0.668
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja55 022 zł74-14.6%48 227 zł78%-35 793 zł0.673
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian66 061 zł63-16.3%29 942 zł83%-28 345 zł0.700
LikwidacjaBez zmianRezygnacja58 471 zł66-16.3%44 534 zł80%-31 921 zł0.724
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne82 532 zł53-17.8%0 zł91%-19 344 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja59 692 zł59-16.7%43 278 zł81%-30 644 zł0.754
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian70 645 zł48-18.4%25 251 zł86%-23 296 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja64 280 zł44-18.8%38 599 zł84%-25 591 zł0.849

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 279 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.11 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 69% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.