HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat olecki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy31 717 mieszkańcówdochody własne 8551 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.55% do 0.55%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów3.75% do 16.47%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne61 746 zł132-5.0%25 972 zł99%-9351 zł0.294
●RozwójDoinwestowanieAktywne58 680 zł137-5.0%28 717 zł98%-12 070 zł0.320
●RozwójBez zmianAktywne64 897 zł119-6.9%21 987 zł100%-5352 zł0.325
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne55 464 zł150-3.1%32 777 zł94%-16 144 zł0.339
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne61 788 zł123-7.1%24 797 zł99%-8135 zł0.345
●Szeroki programOgraniczenieAktywne68 351 zł110-7.8%18 727 zł100%-2116 zł0.348
Bez zmianBez zmianAktywne67 944 zł105-8.9%18 137 zł100%-1488 zł0.394
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne67 040 zł108-9.4%18 975 zł100%-2327 zł0.401
●RozwójOgraniczenieAktywne71 421 zł97-9.7%14 832 zł100%1789 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian48 574 zł127-5.8%42 772 zł93%-17 680 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian51 845 zł114-7.6%39 693 zł96%-13 604 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian45 645 zł132-5.8%46 347 zł91%-20 303 zł0.478
Szeroki programOgraniczenieBez zmian55 157 zł105-8.6%35 620 zł99%-10 471 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne73 108 zł90-11.2%12 418 zł100%4218 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne72 191 zł93-11.7%13 271 zł100%3365 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian48 871 zł118-7.8%43 323 zł93%-16 292 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian42 310 zł145-3.8%49 499 zł87%-24 452 zł0.495
Bez zmianBez zmianBez zmian55 010 zł100-9.7%36 739 zł99%-9664 zł0.516
●Bez zmianOgraniczenieAktywne74 391 zł83-11.7%11 071 zł100%5565 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian54 103 zł103-10.1%37 587 zł99%-10 506 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian58 347 zł92-10.4%32 633 zł99%-6488 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja41 427 zł123-6.2%53 130 zł88%-22 392 zł0.541
RozwójBez zmianRezygnacja44 770 zł110-8.1%49 950 zł92%-18 265 zł0.553
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja48 014 zł101-9.0%45 971 zł94%-15 177 zł0.559
RozwójDoinwestowanieRezygnacja38 565 zł128-6.2%56 609 zł86%-24 969 zł0.566
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja41 863 zł114-8.3%53 487 zł89%-20 907 zł0.577
OgraniczenieBez zmianBez zmian60 155 zł85-11.9%31 103 zł100%-3980 zł0.582
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja35 158 zł141-4.3%59 862 zł83%-29 170 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian59 235 zł88-12.4%31 966 zł100%-4836 zł0.589
Bez zmianBez zmianRezygnacja48 007 zł96-10.1%46 897 zł95%-14 273 zł0.594
●LikwidacjaBez zmianAktywne78 173 zł75-13.4%6813 zł100%9811 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja47 101 zł99-10.6%47 744 zł93%-15 115 zł0.603
RozwójOgraniczenieRezygnacja51 277 zł88-10.8%42 884 zł98%-11 142 zł0.606
Bez zmianOgraniczenieBez zmian61 435 zł78-12.4%29 766 zł100%-2636 zł0.610
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne79 443 zł68-13.9%5480 zł100%11 143 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja53 156 zł81-12.4%41 263 zł99%-8583 zł0.649
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja52 237 zł84-12.8%42 141 zł99%-9439 zł0.657
LikwidacjaBez zmianBez zmian65 202 zł70-14.1%25 649 zł100%1592 zł0.668
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja54 437 zł74-12.8%39 941 zł99%-7239 zł0.674
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian66 470 zł63-14.6%24 341 zł100%2921 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja58 208 zł66-14.6%35 886 zł100%-3006 zł0.725
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne84 402 zł53-16.0%0 zł100%16 611 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja59 477 zł59-15.0%34 578 zł100%-1676 zł0.756
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian71 410 zł48-16.7%19 214 zł100%8369 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja64 422 zł44-17.1%29 430 zł100%3778 zł0.849

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 298 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.