HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat giżycki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy53 165 mieszkańcówdochody własne 7587 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.97% do 0.33%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów2.76% do 15.85%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne48 047 zł132-3.3%24 281 zł95%-12 855 zł0.307
●RozwójBez zmianAktywne51 161 zł119-5.2%20 455 zł98%-9018 zł0.332
●RozwójDoinwestowanieAktywne45 277 zł137-3.3%26 762 zł92%-15 317 zł0.334
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne48 354 zł123-5.4%22 999 zł96%-11 534 zł0.354
●Szeroki programOgraniczenieAktywne54 226 zł110-6.2%17 579 zł99%-6152 zł0.354
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne42 106 zł150-1.3%30 652 zł88%-19 220 zł0.358
Bez zmianBez zmianAktywne54 183 zł105-7.3%16 753 zł99%-5297 zł0.398
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne53 233 zł108-7.8%17 648 zł99%-6193 zł0.406
●RozwójOgraniczenieAktywne57 269 zł97-8.0%13 826 zł100%-2397 zł0.427
Szeroki programBez zmianBez zmian37 108 zł127-4.1%38 419 zł87%-19 584 zł0.455
RozwójBez zmianBez zmian40 323 zł114-6.0%35 388 zł92%-15 684 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian43 268 zł105-6.9%31 788 zł94%-12 904 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian34 454 zł132-4.1%41 631 zł85%-21 965 zł0.481
●OgraniczenieBez zmianAktywne58 984 zł90-9.6%11 492 zł100%-46 zł0.487
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian37 630 zł118-6.2%38 647 zł88%-18 120 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne58 023 zł93-10.1%12 400 zł100%-955 zł0.493
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian31 183 zł145-2.1%44 726 zł83%-25 931 zł0.502
Bez zmianBez zmianBez zmian43 445 zł100-8.0%32 465 zł95%-11 900 zł0.513
●Bez zmianOgraniczenieAktywne60 223 zł83-10.1%10 200 zł100%1245 zł0.522
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian42 492 zł103-8.5%33 369 zł94%-12 798 zł0.523
RozwójOgraniczenieBez zmian46 411 zł92-8.8%28 838 zł98%-9085 zł0.530
Szeroki programBez zmianRezygnacja31 187 zł123-4.6%47 147 zł83%-23 384 zł0.537
RozwójBez zmianRezygnacja34 463 zł110-6.5%44 030 zł87%-19 440 zł0.547
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja37 351 zł101-7.4%40 510 zł90%-16 699 zł0.554
RozwójDoinwestowanieRezygnacja28 591 zł128-4.6%50 278 zł82%-25 726 zł0.562
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja31 828 zł114-6.6%47 209 zł85%-21 838 zł0.571
OgraniczenieBez zmianBez zmian48 230 zł85-10.3%27 275 zł99%-6668 zł0.578
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja25 258 zł141-2.6%53 459 zł77%-29 736 zł0.582
Bez zmianBez zmianRezygnacja37 646 zł96-8.5%41 022 zł91%-15 613 zł0.586
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian47 266 zł88-10.8%28 193 zł99%-7579 zł0.587
●LikwidacjaBez zmianAktywne63 699 zł75-11.9%6331 zł100%5105 zł0.595
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja36 694 zł99-9.0%41 925 zł90%-16 511 zł0.596
RozwójOgraniczenieRezygnacja40 556 zł88-9.2%37 483 zł93%-12 836 zł0.599
Bez zmianOgraniczenieBez zmian49 466 zł78-10.8%25 993 zł99%-5379 zł0.607
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne64 926 zł68-12.3%5051 zł100%6384 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja42 435 zł81-10.8%35 903 zł97%-10 376 zł0.642
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja41 471 zł84-11.2%36 829 zł95%-11 287 zł0.650
LikwidacjaBez zmianBez zmian52 928 zł70-12.6%22 276 zł100%-1535 zł0.666
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja43 671 zł74-11.2%34 629 zł98%-9087 zł0.667
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian54 153 zł63-13.0%21 015 zł100%-259 zł0.698
LikwidacjaBez zmianRezygnacja47 137 zł66-13.0%30 908 zł99%-5238 zł0.719
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja48 362 zł59-13.5%29 646 zł99%-3962 zł0.749
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne69 545 zł53-14.5%0 zł100%11 426 zł0.750
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian58 757 zł48-15.2%16 242 zł100%4766 zł0.801
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja52 970 zł44-15.6%24 855 zł100%1068 zł0.845

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 283 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.05 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 16% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.