HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Elbląg

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy112 052 mieszkańcówdochody własne 8924 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.13% do 0.32%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.47% do 17.76%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne50 895 zł132-4.1%26 942 zł79%-38 497 zł0.302
●RozwójDoinwestowanieAktywne47 869 zł137-4.1%29 475 zł77%-41 007 zł0.328
●RozwójBez zmianAktywne54 198 zł119-6.0%22 639 zł82%-34 182 zł0.330
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne44 498 zł150-2.2%33 848 zł76%-45 400 zł0.350
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne51 126 zł123-6.2%25 251 zł80%-36 759 zł0.350
●Szeroki programOgraniczenieAktywne57 644 zł110-7.0%19 568 zł84%-31 123 zł0.352
Bez zmianBez zmianAktywne57 392 zł105-8.1%18 488 zł84%-30 007 zł0.397
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne56 504 zł108-8.6%19 309 zł84%-30 830 zł0.404
●RozwójOgraniczenieAktywne60 863 zł97-8.8%15 350 zł86%-26 905 zł0.426
Szeroki programBez zmianBez zmian38 388 zł127-4.9%45 278 zł75%-44 460 zł0.454
RozwójBez zmianBez zmian41 805 zł114-6.8%42 336 zł76%-40 090 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian45 114 zł105-7.7%37 989 zł78%-37 113 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian35 493 zł132-4.9%49 095 zł72%-46 895 zł0.479
●OgraniczenieBez zmianAktywne62 678 zł90-10.4%12 653 zł87%-24 184 zł0.487
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian38 863 zł118-7.0%46 208 zł75%-42 593 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne61 777 zł93-10.8%13 490 zł86%-25 022 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian32 010 zł145-3.0%52 113 zł69%-51 342 zł0.499
Bez zmianBez zmianBez zmian45 111 zł100-8.8%39 520 zł79%-35 860 zł0.515
●Bez zmianOgraniczenieAktywne63 977 zł83-10.8%11 290 zł88%-22 822 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian44 221 zł103-9.3%40 353 zł78%-36 686 zł0.524
RozwójOgraniczenieBez zmian48 447 zł92-9.6%35 160 zł81%-32 839 zł0.531
Szeroki programBez zmianRezygnacja31 570 zł123-5.4%56 947 zł71%-47 954 zł0.539
RozwójBez zmianRezygnacja35 056 zł110-7.3%53 938 zł74%-43 542 zł0.550
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja38 301 zł101-8.2%49 724 zł75%-40 600 zł0.557
RozwójDoinwestowanieRezygnacja28 740 zł128-5.4%60 658 zł68%-50 353 zł0.564
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja32 179 zł114-7.4%57 695 zł72%-46 010 zł0.574
OgraniczenieBez zmianBez zmian50 377 zł85-11.1%33 884 zł83%-30 060 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja25 187 zł141-3.4%63 787 zł63%-54 841 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian49 473 zł88-11.6%34 744 zł82%-30 901 zł0.587
Bez zmianBez zmianRezygnacja38 432 zł96-9.3%51 122 zł76%-39 272 zł0.590
●LikwidacjaBez zmianAktywne67 862 zł75-12.6%6936 zł92%-18 478 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja37 541 zł99-9.7%51 967 zł75%-40 098 zł0.599
RozwójOgraniczenieRezygnacja41 704 zł88-10.0%46 883 zł78%-36 285 zł0.602
Bez zmianOgraniczenieBez zmian51 673 zł78-11.6%32 544 zł84%-28 701 zł0.608
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne69 147 zł68-13.1%5588 zł93%-17 132 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja43 703 zł81-11.6%45 496 zł80%-33 465 zł0.645
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja42 799 zł84-12.0%46 355 zł79%-34 306 zł0.653
LikwidacjaBez zmianBez zmian55 542 zł70-13.3%28 375 zł86%-24 376 zł0.667
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja44 999 zł74-12.0%44 155 zł81%-32 106 zł0.671
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian56 825 zł63-13.8%27 050 zł86%-23 032 zł0.699
LikwidacjaBez zmianRezygnacja48 872 zł66-13.8%39 982 zł84%-27 776 zł0.722
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne74 219 zł53-15.2%0 zł98%-11 555 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja50 156 zł59-14.2%38 656 zł84%-26 431 zł0.752
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian61 879 zł48-15.9%21 817 zł92%-17 476 zł0.802
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja55 214 zł44-16.4%33 412 zł88%-20 870 zł0.847

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 306 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.84 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 62% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.