HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat nowomiejski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy41 726 mieszkańcówdochody własne 8115 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.58% do 0.24%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów2.27% do 15.26%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne47 535 zł132-1.8%25 042 zł92%-14 967 zł0.307
●RozwójBez zmianAktywne50 732 zł119-3.8%21 107 zł97%-11 026 zł0.332
●RozwójDoinwestowanieAktywne44 689 zł137-1.8%27 583 zł91%-17 496 zł0.333
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne47 845 zł123-4.0%23 725 zł93%-13 611 zł0.353
●Szeroki programOgraniczenieAktywne53 920 zł110-4.7%18 119 zł99%-8045 zł0.354
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne41 431 zł150+0.1%31 580 zł87%-21 506 zł0.357
Bez zmianBez zmianAktywne53 831 zł105-5.9%17 313 zł99%-7208 zł0.398
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne52 904 zł108-6.4%18 183 zł98%-8079 zł0.406
●RozwójOgraniczenieAktywne57 041 zł97-6.6%14 266 zł99%-4192 zł0.427
Szeroki programBez zmianBez zmian36 177 zł127-2.6%39 684 zł86%-21 992 zł0.455
RozwójBez zmianBez zmian39 478 zł114-4.6%36 574 zł89%-17 985 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian42 540 zł105-5.5%32 838 zł92%-15 094 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian33 450 zł132-2.6%42 983 zł83%-24 436 zł0.480
●OgraniczenieBez zmianAktywne58 806 zł90-8.2%11 866 zł100%-1772 zł0.487
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian36 710 zł118-4.7%39 921 zł87%-20 487 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne57 867 zł93-8.7%12 750 zł100%-2657 zł0.493
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian30 089 zł145-0.7%46 163 zł80%-28 511 zł0.501
Bez zmianBez zmianBez zmian42 680 zł100-6.6%33 576 zł92%-14 102 zł0.513
●Bez zmianOgraniczenieAktywne60 067 zł83-8.7%10 550 zł100%-457 zł0.522
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian41 750 zł103-7.1%34 455 zł92%-14 976 zł0.523
RozwójOgraniczenieBez zmian45 765 zł92-7.4%29 813 zł95%-11 174 zł0.530
Szeroki programBez zmianRezygnacja30 010 zł123-3.1%48 735 zł82%-25 973 zł0.538
RozwójBez zmianRezygnacja33 375 zł110-5.0%45 535 zł86%-21 921 zł0.548
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja36 378 zł101-6.0%41 883 zł87%-19 069 zł0.555
RozwójDoinwestowanieRezygnacja27 343 zł128-3.1%51 950 zł79%-28 376 zł0.563
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja30 666 zł114-5.2%48 800 zł83%-24 382 zł0.572
OgraniczenieBez zmianBez zmian47 637 zł85-9.0%28 228 zł98%-8686 zł0.579
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja23 918 zł141-1.1%55 218 zł75%-32 497 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian46 695 zł88-9.4%29 130 zł97%-9573 zł0.586
Bez zmianBez zmianRezygnacja36 640 zł96-7.1%42 474 zł88%-17 993 zł0.587
●LikwidacjaBez zmianAktywne63 689 zł75-10.5%6526 zł100%3558 zł0.595
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja35 711 zł99-7.6%43 362 zł87%-18 866 zł0.597
RozwójOgraniczenieRezygnacja39 667 zł88-7.9%38 822 zł92%-15 104 zł0.600
Bez zmianOgraniczenieBez zmian48 895 zł78-9.4%26 930 zł99%-7373 zł0.607
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne64 937 zł68-11.0%5224 zł100%4860 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja41 602 zł81-9.4%37 186 zł93%-12 572 zł0.642
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja40 660 zł84-9.9%38 088 zł92%-13 459 zł0.651
LikwidacjaBez zmianBez zmian52 502 zł70-11.2%23 048 zł99%-3375 zł0.666
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja42 860 zł74-9.9%35 888 zł95%-11 259 zł0.668
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian53 749 zł63-11.7%21 763 zł100%-2076 zł0.698
LikwidacjaBez zmianRezygnacja46 471 zł66-11.7%32 001 zł99%-7256 zł0.720
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne69 719 zł53-13.2%0 zł100%10 074 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja47 718 zł59-12.1%30 716 zł99%-5957 zł0.750
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian58 514 zł48-13.9%16 815 zł100%3119 zł0.801
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja52 487 zł44-14.3%25 746 zł100%-756 zł0.845

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 292 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.53 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 23% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.