HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Iława

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy32 013 mieszkańcówdochody własne 6930 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.31% do 0.52%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.67% do 21.67%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka54 745 zł133+0.4%17 018 zł79%-33 031 zł0.269
●RozwójProgramPodwyżka58 735 zł121-1.6%12 747 zł81%-28 760 zł0.290
Szeroki programBez zmianPodwyżka52 927 zł124-2.1%21 637 zł79%-32 591 zł0.354
●Bez zmianProgramPodwyżka62 484 zł109-3.5%8723 zł84%-24 736 zł0.368
RozwójProgramBez zmian47 416 zł121+0.4%33 577 zł77%-33 626 zł0.384
RozwójBez zmianPodwyżka56 899 zł112-4.0%17 414 zł81%-28 340 zł0.403
●Szeroki programProgramBez zmian43 436 zł133+2.4%37 758 zł75%-37 886 zł0.409
Bez zmianProgramBez zmian51 156 zł109-1.6%29 641 zł80%-29 614 zł0.411
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka50 734 zł116-3.5%25 883 zł78%-33 606 zł0.433
Szeroki programBez zmianBez zmian41 961 zł124-0.1%42 373 zł75%-37 282 zł0.460
RozwójBez zmianBez zmian45 922 zł112-2.1%38 211 zł77%-33 043 zł0.468
●OgraniczenieProgramPodwyżka66 382 zł96-5.7%4490 zł86%-20 503 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian55 041 zł96-3.7%25 518 zł82%-25 396 zł0.487
Bez zmianProgramObniżka42 785 zł109-0.1%45 528 zł76%-33 211 zł0.488
RozwójProgramObniżka39 053 zł121+1.9%49 456 zł74%-37 215 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka60 630 zł100-5.9%13 457 zł84%-24 336 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka54 713 zł104-5.5%21 674 zł81%-29 346 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian49 644 zł100-4.0%34 295 zł80%-29 050 zł0.517
Szeroki programWstrzymanieBez zmian39 976 zł116-1.6%46 296 zł74%-38 193 zł0.523
●Szeroki programProgramObniżka35 080 zł133+4.0%53 630 zł70%-41 466 zł0.531
OgraniczenieProgramObniżka46 662 zł96-2.3%41 415 zł79%-29 004 zł0.532
RozwójWstrzymanieBez zmian43 945 zł104-3.5%42 127 zł76%-33 945 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka37 814 zł112-0.6%53 627 zł74%-36 511 zł0.549
Szeroki programBez zmianObniżka33 859 zł124+1.4%57 780 zł70%-40 741 zł0.563
Bez zmianBez zmianObniżka41 528 zł100-2.6%49 718 zł76%-32 527 zł0.573
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka58 452 zł92-7.3%17 738 zł83%-25 333 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian58 844 zł83-5.9%21 656 zł85%-21 274 zł0.594
OgraniczenieBez zmianBez zmian53 509 zł87-6.1%30 195 zł82%-24 855 zł0.603
OgraniczenieBez zmianPodwyżka64 507 zł87-8.0%9344 zł86%-20 126 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian47 674 zł92-5.5%38 202 zł79%-29 943 zł0.604
Głębokie cięcieProgramObniżka50 457 zł83-4.5%37 687 zł82%-24 893 zł0.613
Szeroki programWstrzymanieObniżka32 028 zł116-0.1%61 426 zł69%-41 576 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka70 197 zł83-7.8%408 zł91%-16 368 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka35 990 zł104-2.1%57 265 zł72%-37 337 zł0.618
OgraniczenieBez zmianObniżka45 384 zł87-4.7%45 672 zł79%-28 343 zł0.635
Bez zmianWstrzymanieObniżka39 712 zł92-4.0%53 349 zł76%-33 344 zł0.653
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka62 338 zł79-9.4%13 615 zł86%-21 112 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian51 548 zł79-7.5%34 093 zł82%-25 738 zł0.694
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian57 292 zł74-8.3%26 494 zł85%-20 756 zł0.712
OgraniczenieWstrzymanieObniżka43 576 zł79-6.1%49 249 zł78%-29 149 zł0.722
Głębokie cięcieBez zmianObniżka49 159 zł74-6.9%42 061 zł82%-24 254 zł0.724
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka68 302 zł74-10.1%5462 zł91%-16 013 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian55 340 zł66-9.7%30 310 zł85%-21 628 zł0.802
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka47 360 zł66-8.3%45 601 zł81%-25 050 zł0.814
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka66 142 zł66-11.5%9651 zł89%-16 989 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 309 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.31 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 64% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.