HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Frombork

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3005 mieszkańcówdochody własne 9187 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-5.6% do 0.93%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-17.15% do 38.85%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka160 568 zł133-16.8%22 382 zł63%-108 050 zł0.210
●RozwójProgramPodwyżka165 293 zł121-18.5%17 103 zł65%-102 771 zł0.262
Szeroki programBez zmianPodwyżka155 057 zł124-18.9%43 358 zł63%-106 596 zł0.319
●Bez zmianProgramPodwyżka169 761 zł109-20.1%12 089 zł66%-97 757 zł0.359
RozwójProgramBez zmian142 815 zł121-16.8%89 295 zł62%-104 877 zł0.360
●Szeroki programProgramBez zmian138 106 zł133-15.1%94 299 zł61%-110 136 zł0.363
RozwójBez zmianPodwyżka159 758 zł112-20.6%38 335 zł65%-101 342 zł0.389
Bez zmianProgramBez zmian147 268 zł109-18.5%84 602 zł63%-99 884 zł0.405
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka150 314 zł116-20.1%58 786 zł63%-107 582 zł0.405
Szeroki programBez zmianBez zmian133 243 zł124-17.2%115 622 zł61%-108 585 zł0.436
RozwójBez zmianBez zmian137 929 zł112-18.9%110 619 zł62%-103 353 zł0.462
RozwójProgramObniżka126 153 zł121-15.5%144 795 zł61%-106 437 zł0.480
RozwójWstrzymaniePodwyżka155 027 zł104-21.8%53 747 zł64%-102 312 zł0.481
●OgraniczenieProgramPodwyżka174 533 zł96-21.9%6642 zł68%-92 310 zł0.483
Bez zmianBez zmianPodwyżka164 203 zł100-22.2%33 572 zł66%-96 353 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian152 021 zł96-20.3%79 644 zł65%-94 464 zł0.491
Bez zmianProgramObniżka130 595 zł109-17.2%140 129 zł62%-101 459 zł0.496
●Szeroki programProgramObniżka121 455 zł133-13.8%149 738 zł59%-111 679 zł0.504
Szeroki programWstrzymanieBez zmian128 893 zł116-18.5%129 861 zł61%-109 499 zł0.507
Bez zmianBez zmianBez zmian142 359 zł100-20.6%105 919 zł63%-98 385 zł0.523
RozwójWstrzymanieBez zmian133 590 zł104-20.1%124 843 zł62%-104 251 zł0.548
OgraniczenieProgramObniżka135 333 zł96-19.1%135 574 zł63%-96 059 zł0.550
Szeroki programBez zmianObniżka117 076 zł124-16.0%169 509 zł59%-110 058 zł0.556
RozwójBez zmianObniżka121 750 zł112-17.7%164 592 zł61%-104 841 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka159 484 zł92-23.3%48 969 zł65%-97 307 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka126 169 zł100-19.3%160 248 zł61%-99 889 zł0.596
Głębokie cięcieProgramBez zmian156 654 zł83-22.2%75 188 zł66%-89 194 zł0.601
OgraniczenieBez zmianPodwyżka168 948 zł87-23.9%28 424 zł67%-90 935 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka113 018 zł116-17.2%182 731 zł59%-110 919 zł0.615
OgraniczenieBez zmianBez zmian147 085 zł87-22.3%101 291 zł65%-92 994 zł0.615
Bez zmianWstrzymanieBez zmian138 032 zł92-21.8%120 085 zł63%-99 268 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka179 185 zł83-23.7%1426 zł69%-87 015 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka117 703 zł104-18.9%177 794 zł60%-105 687 zł0.634
Głębokie cięcieProgramObniżka139 953 zł83-21.0%131 130 zł65%-90 807 zł0.635
OgraniczenieBez zmianObniżka130 881 zł87-21.1%155 717 zł63%-94 518 zł0.663
Bez zmianWstrzymanieObniżka122 134 zł92-20.6%173 436 zł61%-100 719 zł0.680
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka164 244 zł79-25.1%43 802 zł67%-91 869 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian142 772 zł79-23.5%115 357 zł64%-93 856 zł0.709
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian151 692 zł74-24.1%96 857 zł66%-87 752 zł0.725
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka173 574 zł74-25.7%23 678 zł69%-85 668 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka126 859 zł79-22.3%168 892 zł63%-95 328 zł0.753
Głębokie cięcieBez zmianObniżka135 475 zł74-23.0%151 297 zł64%-89 295 zł0.754
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian147 393 zł66-25.3%110 910 zł66%-88 596 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka168 884 zł66-26.8%38 922 zł68%-86 582 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka131 467 zł66-24.1%164 459 zł64%-90 086 zł0.847

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 372 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 1.22 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 97% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.