HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Braniewo

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy5364 mieszkańcówdochody własne 8396 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-4.86% do 1.67%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów3.15% do 16.93%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka58 112 zł133-10.3%19 673 zł94%-22 140 zł0.263
●RozwójProgramPodwyżka62 568 zł121-12.1%14 709 zł97%-17 195 zł0.287
Szeroki programBez zmianPodwyżka55 707 zł124-12.6%23 831 zł93%-22 826 zł0.351
●Bez zmianProgramPodwyżka66 774 zł109-13.9%10 005 zł99%-12 510 zł0.367
RozwójProgramBez zmian49 292 zł121-10.3%33 633 zł91%-25 453 zł0.380
●Szeroki programProgramBez zmian44 849 zł133-8.5%38 521 zł87%-30 380 zł0.402
RozwójBez zmianPodwyżka60 142 zł112-14.3%18 949 zł97%-17 906 zł0.403
Bez zmianProgramBez zmian53 485 zł109-12.1%29 004 zł94%-20 786 zł0.410
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka52 931 zł116-13.9%28 051 zł91%-24 881 zł0.432
Szeroki programBez zmianBez zmian42 851 zł124-10.8%42 357 zł86%-30 792 zł0.457
RozwójBez zmianBez zmian47 273 zł112-12.6%37 493 zł91%-25 889 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka71 226 zł96-15.8%4935 zł100%-7465 zł0.484
RozwójProgramObniżka39 487 zł121-9.0%47 772 zł85%-31 545 zł0.485
Bez zmianProgramObniżka43 670 zł109-10.8%43 351 zł89%-26 891 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian57 920 zł96-14.1%24 185 zł97%-15 764 zł0.487
Bez zmianBez zmianPodwyżka64 326 zł100-16.1%14 325 zł98%-13 243 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka57 376 zł104-15.6%23 156 zł96%-19 947 zł0.493
Bez zmianBez zmianBez zmian51 444 zł100-14.3%32 891 zł93%-21 245 zł0.518
Szeroki programWstrzymanieBez zmian40 324 zł116-12.1%46 225 zł85%-32 673 zł0.523
●Szeroki programProgramObniżka35 053 zł133-7.1%52 647 zł80%-36 458 zł0.525
OgraniczenieProgramObniżka48 093 zł96-12.8%38 670 zł92%-21 886 zł0.532
RozwójWstrzymanieBez zmian44 755 zł104-13.9%41 347 zł89%-27 756 zł0.549
RozwójBez zmianObniżka37 769 zł112-11.2%51 244 zł84%-31 778 zł0.549
Szeroki programBez zmianObniżka33 358 zł124-9.4%56 054 zł80%-36 667 zł0.561
Bez zmianBez zmianObniżka41 931 zł100-13.0%46 869 zł88%-27 147 zł0.575
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka61 571 zł92-17.3%18 518 zł98%-15 271 zł0.581
Głębokie cięcieProgramBez zmian62 250 zł83-16.1%19 806 zł99%-10 874 zł0.594
OgraniczenieBez zmianBez zmian55 855 zł87-16.2%28 164 zł97%-16 250 zł0.604
OgraniczenieBez zmianPodwyżka68 754 zł87-17.9%9354 zł100%-8226 zł0.605
Bez zmianWstrzymanieBez zmian48 937 zł92-15.6%36 744 zł92%-23 099 zł0.607
Głębokie cięcieProgramObniżka52 411 zł83-14.8%34 450 zł96%-17 012 zł0.613
Szeroki programWstrzymanieObniżka31 014 zł116-10.8%59 660 zł78%-38 420 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka75 572 zł83-17.7%0 zł100%-2554 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka35 435 zł104-12.6%54 829 zł83%-33 517 zł0.620
OgraniczenieBez zmianObniżka46 330 zł87-14.9%42 215 zł92%-22 169 zł0.637
Bez zmianWstrzymanieObniżka39 607 zł92-14.3%50 387 zł86%-28 873 zł0.657
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka66 011 zł79-19.2%13 530 zł99%-10 236 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian53 360 zł79-17.5%31 975 zł96%-18 087 zł0.696
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian60 161 zł74-18.2%23 903 zł99%-11 387 zł0.713
OgraniczenieWstrzymanieObniżka44 018 zł79-16.2%45 667 zł91%-23 878 zł0.726
Głębokie cięcieBez zmianObniżka50 624 zł74-16.9%38 115 zł96%-17 322 zł0.726
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka73 076 zł74-19.8%4741 zł100%-3341 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian57 678 zł66-19.4%27 523 zł98%-13 207 zł0.804
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka48 324 zł66-18.2%41 413 zł95%-19 015 zł0.817
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka70 345 zł66-21.0%8831 zł100%-5334 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 349 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.67 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 18% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.