HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Braniewo

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy15 827 mieszkańcówdochody własne 6524 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.11% do 0.32%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-4.24% do 23.85%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka56 033 zł133-4.5%16 896 zł77%-38 773 zł0.268
●RozwójProgramPodwyżka59 943 zł121-6.4%12 706 zł79%-34 583 zł0.289
Szeroki programBez zmianPodwyżka54 236 zł124-6.9%21 814 zł76%-38 122 zł0.354
●Bez zmianProgramPodwyżka63 613 zł109-8.3%8760 zł80%-30 637 zł0.368
RozwójProgramBez zmian48 799 zł121-4.5%34 736 zł75%-38 694 zł0.383
RozwójBez zmianPodwyżka58 128 zł112-8.7%17 669 zł79%-33 951 zł0.403
●Szeroki programProgramBez zmian44 899 zł133-2.6%38 826 zł71%-42 873 zł0.408
Bez zmianProgramBez zmian52 460 zł109-6.4%30 890 zł77%-34 759 zł0.411
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka52 087 zł116-8.3%26 332 zł76%-38 986 zł0.432
Szeroki programBez zmianBez zmian43 438 zł124-5.0%43 945 zł71%-42 081 zł0.460
RozwójBez zmianBez zmian47 321 zł112-6.9%39 875 zł75%-37 921 zł0.468
●OgraniczenieProgramPodwyżka67 418 zł96-10.3%4618 zł83%-26 495 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian56 253 zł96-8.5%26 873 zł79%-30 632 zł0.487
Bez zmianProgramObniżka44 217 zł109-5.0%47 866 zł73%-37 800 zł0.488
RozwójProgramObniżka40 563 zł121-3.1%51 705 zł70%-41 726 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka61 782 zł100-10.6%13 787 zł80%-30 023 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka55 987 zł104-10.1%22 196 zł78%-34 806 zł0.491
Bez zmianBez zmianBez zmian50 965 zł100-8.7%36 047 zł77%-34 005 zł0.517
Szeroki programWstrzymanieBez zmian41 493 zł116-6.4%48 129 zł70%-42 854 zł0.523
●Szeroki programProgramObniżka36 670 zł133-1.1%55 787 zł67%-45 896 zł0.531
OgraniczenieProgramObniżka48 001 zł96-7.1%43 860 zł76%-33 684 zł0.532
RozwójWstrzymanieBez zmian45 383 zł104-8.3%44 051 zł73%-38 685 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka39 334 zł112-5.5%56 353 zł70%-40 849 zł0.550
Szeroki programBez zmianObniżka35 459 zł124-3.5%60 416 zł67%-45 000 zł0.563
Bez zmianBez zmianObniżka42 971 zł100-7.3%52 533 zł74%-36 942 zł0.574
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka59 648 zł92-11.9%18 350 zł79%-30 870 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian59 967 zł83-10.6%23 119 zł82%-26 599 zł0.594
OgraniczenieBez zmianBez zmian54 739 zł87-10.7%32 052 zł79%-29 900 zł0.603
OgraniczenieBez zmianPodwyżka65 568 zł87-12.5%9779 zł83%-25 903 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian49 035 zł92-10.1%40 215 zł76%-34 760 zł0.604
Głębokie cięcieProgramObniżka51 707 zł83-9.2%40 244 zł79%-29 661 zł0.613
Szeroki programWstrzymanieObniżka33 665 zł116-5.0%64 306 zł65%-45 706 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka71 144 zł83-12.4%624 zł85%-22 448 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka37 547 zł104-6.9%60 236 zł69%-41 546 zł0.618
OgraniczenieBez zmianObniżka46 737 zł87-9.4%48 622 zł76%-32 847 zł0.635
Bez zmianWstrzymanieObniżka41 192 zł92-8.7%56 407 zł72%-37 630 zł0.654
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka63 443 zł79-13.9%14 331 zł82%-26 738 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian52 817 zł79-12.1%36 210 zł79%-30 644 zł0.694
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian58 435 zł74-12.8%28 454 zł82%-25 887 zł0.712
OgraniczenieWstrzymanieObniżka44 966 zł79-10.7%52 422 zł76%-33 525 zł0.722
Głębokie cięcieBez zmianObniżka50 424 zł74-11.5%45 087 zł79%-28 845 zł0.725
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka69 275 zł74-14.5%5995 zł85%-21 877 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian56 521 zł66-14.1%32 539 zł81%-26 621 zł0.802
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka48 661 zł66-12.8%48 879 zł79%-29 512 zł0.814
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka67 158 zł66-15.8%10 474 zł85%-22 701 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 302 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.97 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 70% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.