HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat braniewski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy36 812 mieszkańcówdochody własne 8220 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.78% do 0.79%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów2.23% do 17.39%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne56 011 zł132-9.4%26 141 zł91%-22 820 zł0.299
●RozwójDoinwestowanieAktywne53 022 zł137-9.4%28 774 zł88%-25 426 zł0.324
●RozwójBez zmianAktywne59 178 zł119-11.3%22 053 zł93%-18 722 zł0.327
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne49 792 zł150-7.6%32 936 zł85%-29 597 zł0.345
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne56 145 zł123-11.4%24 757 zł92%-21 397 zł0.348
●Szeroki programOgraniczenieAktywne62 534 zł110-12.1%18 911 zł97%-15 612 zł0.350
Bez zmianBez zmianAktywne62 242 zł105-13.2%18 105 zł98%-14 762 zł0.395
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne61 328 zł108-13.6%18 948 zł97%-15 607 zł0.403
●RozwójOgraniczenieAktywne65 623 zł97-13.9%14 915 zł99%-11 605 zł0.425
Szeroki programBez zmianBez zmian43 519 zł127-10.2%42 888 zł85%-29 942 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian46 800 zł114-12.0%39 852 zł87%-25 777 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian50 021 zł105-12.9%35 763 zł90%-22 758 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian40 661 zł132-10.2%46 490 zł82%-32 462 zł0.479
●OgraniczenieBez zmianAktywne67 338 zł90-15.4%12 397 zł99%-9073 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne66 412 zł93-15.8%13 255 zł99%-9933 zł0.492
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian43 896 zł118-12.1%43 513 zł85%-28 368 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian37 317 zł145-8.3%49 598 zł79%-36 699 zł0.497
Bez zmianBez zmianBez zmian49 976 zł100-13.9%36 943 zł91%-21 752 zł0.515
●Bez zmianOgraniczenieAktywne68 612 zł83-15.8%11 055 zł99%-7733 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian49 060 zł103-14.3%37 797 zł90%-22 599 zł0.524
RozwójOgraniczenieBez zmian53 224 zł92-14.6%32 816 zł93%-18 685 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja36 734 zł123-10.6%53 390 zł80%-34 030 zł0.540
RozwójBez zmianRezygnacja40 084 zł110-12.4%50 252 zł84%-29 819 zł0.551
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja43 240 zł101-13.3%46 258 zł86%-26 839 zł0.558
RozwójDoinwestowanieRezygnacja33 940 zł128-10.6%56 896 zł78%-36 509 zł0.565
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja37 244 zł114-12.6%53 820 zł82%-32 369 zł0.575
OgraniczenieBez zmianBez zmian55 055 zł85-16.1%31 325 zł95%-16 084 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja30 527 zł141-8.8%60 106 zł76%-40 793 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian54 125 zł88-16.5%32 193 zł94%-16 946 zł0.588
Bez zmianBez zmianRezygnacja43 329 zł96-14.3%47 243 zł87%-25 747 zł0.591
●LikwidacjaBez zmianAktywne72 339 zł75-17.5%6802 zł100%-3496 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja42 413 zł99-14.8%48 096 zł86%-26 594 zł0.601
RozwójOgraniczenieRezygnacja46 513 zł88-15.0%43 210 zł89%-22 719 zł0.603
Bez zmianOgraniczenieBez zmian56 325 zł78-16.5%29 993 zł97%-14 746 zł0.609
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne73 600 zł68-17.9%5473 zł100%-2170 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja48 412 zł81-16.5%41 619 zł92%-20 073 zł0.647
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja47 483 zł84-16.9%42 487 zł91%-20 935 zł0.655
LikwidacjaBez zmianBez zmian60 038 zł70-18.2%25 865 zł98%-10 527 zł0.667
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja49 683 zł74-16.9%40 287 zł92%-18 735 zł0.672
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian61 297 zł63-18.6%24 569 zł99%-9203 zł0.700
LikwidacjaBez zmianRezygnacja53 400 zł66-18.6%36 256 zł96%-14 510 zł0.723
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne78 497 zł53-20.0%0 zł100%3285 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja54 659 zł59-19.0%34 959 zł98%-13 186 zł0.754
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian66 176 zł48-20.6%19 522 zł100%-3768 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja59 543 zł44-21.1%29 900 zł99%-7744 zł0.848

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 296 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.20 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 27% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.