HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Debrzno

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy8439 mieszkańcówdochody własne 8422 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.78% do -0.15%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.57% do 16.19%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka47 079 zł133-5.2%18 764 zł85%-25 912 zł0.273
●RozwójProgramPodwyżka51 488 zł121-7.1%14 004 zł88%-21 160 zł0.292
Szeroki programBez zmianPodwyżka45 079 zł124-7.5%22 710 zł84%-26 150 zł0.358
●Bez zmianProgramPodwyżka55 648 zł109-8.9%9500 zł92%-16 664 zł0.369
RozwójProgramBez zmian39 331 zł121-5.2%32 445 zł82%-28 335 zł0.384
RozwójBez zmianPodwyżka49 466 zł112-9.4%18 015 zł87%-21 422 zł0.405
●Szeroki programProgramBez zmian34 934 zł133-3.3%37 091 zł78%-33 073 zł0.410
Bez zmianProgramBez zmian43 478 zł109-7.1%28 053 zł85%-23 853 zł0.411
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka42 576 zł116-8.9%26 621 zł83%-27 800 zł0.437
Szeroki programBez zmianBez zmian33 309 zł124-5.7%40 738 zł78%-33 074 zł0.461
RozwójBez zmianBez zmian37 684 zł112-7.5%36 116 zł82%-28 360 zł0.468
●OgraniczenieProgramPodwyżka60 040 zł96-10.9%4690 zł96%-11 862 zł0.485
Bez zmianProgramObniżka34 493 zł109-5.7%41 946 zł80%-29 156 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian47 855 zł96-9.1%23 382 zł89%-19 070 zł0.486
RozwójProgramObniżka30 355 zł121-3.7%46 327 zł76%-33 627 zł0.486
Bez zmianBez zmianPodwyżka53 604 zł100-11.2%13 576 zł92%-16 950 zł0.490
RozwójWstrzymaniePodwyżka46 973 zł104-10.7%21 915 zł86%-23 060 zł0.494
Bez zmianBez zmianBez zmian41 809 zł100-9.4%31 748 zł85%-23 903 zł0.517
Szeroki programWstrzymanieBez zmian31 034 zł116-7.1%44 320 zł76%-34 574 zł0.525
OgraniczenieProgramObniżka38 859 zł96-7.7%37 287 zł84%-24 387 zł0.529
●Szeroki programProgramObniżka25 967 zł133-1.8%50 963 zł73%-38 354 zł0.530
RozwójBez zmianObniżka28 984 zł112-6.1%49 581 zł75%-33 478 zł0.548
RozwójWstrzymanieBez zmian35 418 zł104-8.9%39 687 zł80%-29 850 zł0.548
Szeroki programBez zmianObniżka24 619 zł124-4.2%54 193 zł72%-38 180 zł0.562
Bez zmianBez zmianObniżka33 101 zł100-8.0%45 223 zł80%-29 031 zł0.572
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka51 120 zł92-12.5%17 464 zł91%-18 577 zł0.581
Głębokie cięcieProgramBez zmian52 130 zł83-11.2%19 002 zł93%-14 407 zł0.593
OgraniczenieBez zmianBez zmian46 161 zł87-11.4%27 105 zł88%-19 148 zł0.602
OgraniczenieBez zmianPodwyżka57 972 zł87-13.1%8858 zł96%-12 176 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian39 553 zł92-10.7%35 310 zł83%-25 382 zł0.605
Głębokie cięcieProgramObniżka43 122 zł83-9.8%33 050 zł87%-19 736 zł0.610
Szeroki programWstrzymanieObniżka22 513 zł116-5.7%57 523 zł71%-39 571 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka64 329 zł83-13.0%0 zł99%-7181 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka26 888 zł104-7.5%52 901 zł75%-34 857 zł0.617
OgraniczenieBez zmianObniżka37 441 zł87-10.0%40 593 zł83%-24 290 zł0.633
Bez zmianWstrzymanieObniżka31 013 zł92-9.4%48 533 zł78%-30 400 zł0.653
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka55 499 zł79-14.5%12 745 zł94%-13 789 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian43 916 zł79-12.7%30 654 zł87%-20 612 zł0.694
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian50 412 zł74-13.4%22 907 zł93%-14 511 zł0.711
OgraniczenieWstrzymanieObniżka35 365 zł79-11.4%43 890 zł83%-25 645 zł0.720
Głębokie cięcieBez zmianObniżka41 681 zł74-12.1%36 537 zł87%-19 666 zł0.722
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka62 237 zł74-15.2%4467 zł99%-7522 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian48 178 zł66-14.7%26 343 zł92%-15 963 zł0.802
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka39 616 zł66-13.4%39 723 zł86%-21 008 zł0.812
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka59 776 zł66-16.4%8241 zł98%-9122 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 345 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.69 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 46% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.