HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Sopot

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy31 444 mieszkańcówdochody własne 15 753 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-4.73% do 1.05%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.69% do 19.96%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne95 054 zł132-12.3%40 945 zł75%-100 184 zł0.272
●RozwójDoinwestowanieAktywne90 360 zł137-12.3%44 646 zł74%-103 823 zł0.295
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne86 181 zł150-10.5%51 045 zł72%-110 239 zł0.306
●RozwójBez zmianAktywne99 112 zł119-14.1%34 689 zł76%-93 911 zł0.312
Bez zmianDoinwestowanieAktywne94 327 zł123-14.2%38 544 zł75%-97 700 zł0.331
●Szeroki programOgraniczenieAktywne104 890 zł110-14.9%29 608 zł77%-88 902 zł0.338
Bez zmianBez zmianAktywne102 964 zł105-16.0%28 722 zł77%-87 923 zł0.389
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne102 410 zł108-16.4%29 126 zł77%-88 331 zł0.393
●RozwójOgraniczenieAktywne108 796 zł97-16.6%23 532 zł78%-82 807 zł0.420
Szeroki programBez zmianBez zmian71 332 zł127-13.0%78 163 zł69%-109 991 zł0.448
RozwójBez zmianBez zmian75 595 zł114-14.8%74 973 zł71%-103 636 zł0.470
RozwójDoinwestowanieBez zmian66 875 zł132-13.0%84 754 zł66%-113 511 zł0.472
Szeroki programOgraniczenieBez zmian81 127 zł105-15.6%67 046 zł73%-98 757 zł0.478
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian62 492 zł145-11.2%88 084 zł64%-120 007 zł0.483
●OgraniczenieBez zmianAktywne110 881 zł90-18.1%19 502 zł79%-78 751 zł0.484
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne110 304 zł93-18.5%19 934 zł79%-79 188 zł0.487
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian71 045 zł118-14.9%81 685 zł69%-107 307 zł0.493
●Bez zmianOgraniczenieAktywne112 504 zł83-18.5%17 734 zł80%-76 988 zł0.520
Bez zmianBez zmianBez zmian79 650 zł100-16.6%72 036 zł73%-97 566 zł0.523
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian79 092 zł103-17.1%72 462 zł72%-97 980 zł0.527
RozwójOgraniczenieBez zmian85 238 zł92-17.3%64 031 zł75%-92 580 zł0.537
Szeroki programBez zmianRezygnacja58 220 zł123-13.4%102 401 zł64%-116 070 zł0.548
RozwójBez zmianRezygnacja62 610 zł110-15.2%98 989 zł65%-109 649 zł0.566
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja68 025 zł101-16.0%91 270 zł69%-104 822 zł0.570
RozwójDoinwestowanieRezygnacja53 881 zł128-13.4%108 782 zł62%-119 535 zł0.572
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja49 371 zł141-11.7%112 334 zł61%-126 098 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian87 532 zł85-18.7%63 013 zł76%-88 435 zł0.588
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja58 176 zł114-15.4%105 494 zł64%-113 266 zł0.589
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian86 950 zł88-19.1%63 525 zł75%-88 877 zł0.592
●LikwidacjaBez zmianAktywne118 614 zł75-20.1%10 502 zł82%-69 798 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja66 790 zł96-17.1%95 833 zł69%-103 513 zł0.610
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja66 233 zł99-17.5%96 293 zł69%-103 926 zł0.614
Bez zmianOgraniczenieBez zmian89 150 zł78-19.1%61 325 zł76%-86 677 zł0.617
RozwójOgraniczenieRezygnacja72 264 zł88-17.7%88 145 zł71%-98 578 zł0.619
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne120 213 zł68-20.5%8761 zł83%-68 062 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja74 682 zł81-19.1%87 223 zł72%-94 370 zł0.663
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja74 101 zł84-19.6%87 733 zł72%-94 811 zł0.667
LikwidacjaBez zmianBez zmian95 231 zł70-20.8%54 639 zł78%-79 522 zł0.673
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja76 301 zł74-19.6%85 533 zł73%-92 611 zł0.689
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian96 826 zł63-21.2%52 975 zł78%-77 791 zł0.706
LikwidacjaBez zmianRezygnacja82 389 zł66-21.2%78 837 zł75%-85 444 zł0.737
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne127 744 zł53-22.5%0 zł85%-59 347 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja83 985 zł59-21.6%77 172 zł76%-83 712 zł0.768
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian104 324 zł48-23.2%45 132 zł80%-69 114 zł0.807
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja91 492 zł44-23.6%69 295 zł78%-75 023 zł0.859

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 428 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.07 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 73% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.