Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Gdynia

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy240 084 mieszkańcówdochody własne 10 178 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-0.72% do 0.04%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-3.23% do 20.24%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	70 243 zł	132	+1.5%	28 547 zł	78%	-46 448 zł	0.287
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	66 872 zł	137	+1.5%	31 147 zł	77%	-49 047 zł	0.312
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	73 552 zł	119	-0.5%	23 983 zł	80%	-41 883 zł	0.321
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	63 487 zł	150	+3.6%	35 798 zł	75%	-53 698 zł	0.329
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	70 134 zł	123	-0.7%	26 696 zł	78%	-44 551 zł	0.340
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	77 445 zł	110	-1.5%	20 731 zł	81%	-38 631 zł	0.345
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	76 742 zł	105	-2.7%	19 603 zł	81%	-37 469 zł	0.392
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	75 906 zł	108	-3.1%	20 373 zł	81%	-38 240 zł	0.399
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	54 998 zł	127	+0.7%	53 001 zł	73%	-52 610 zł	0.451
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	58 443 zł	114	-1.3%	50 533 zł	76%	-47 990 zł	0.469
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	51 783 zł	132	+0.7%	57 574 zł	72%	-55 132 zł	0.476
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	62 174 zł	105	-2.3%	45 341 zł	77%	-44 824 zł	0.478
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	48 263 zł	145	+2.7%	60 125 zł	69%	-59 837 zł	0.492
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	55 179 zł	118	-1.5%	55 153 zł	74%	-50 580 zł	0.492
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	61 767 zł	100	-3.4%	48 192 zł	77%	-43 521 zł	0.518
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	60 928 zł	103	-3.9%	48 980 zł	77%	-44 295 zł	0.526
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	46 691 zł	123	+0.2%	68 830 zł	70%	-56 257 zł	0.543
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	50 218 zł	110	-1.8%	66 215 zł	72%	-51 595 zł	0.557
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	53 872 zł	101	-2.8%	61 162 zł	75%	-48 464 zł	0.562
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	43 553 zł	128	+0.2%	73 261 zł	68%	-58 742 zł	0.568
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	47 032 zł	114	-2.0%	70 696 zł	71%	-54 148 zł	0.581
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	39 950 zł	141	+2.2%	75 959 zł	65%	-63 490 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 322 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.47 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 66% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.