HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Gdańsk

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy488 651 mieszkańcówdochody własne 11 096 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.86% do 2.11%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.83% do 17.88%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka65 898 zł133+11.1%21 790 zł79%-48 027 zł0.256
●RozwójProgramPodwyżka70 890 zł121+9.0%16 319 zł81%-42 566 zł0.284
Szeroki programBez zmianPodwyżka62 917 zł124+8.4%28 325 zł79%-48 183 zł0.348
●Bez zmianProgramPodwyżka75 617 zł109+6.8%11 122 zł84%-37 380 zł0.366
RozwójProgramBez zmian55 168 zł121+11.1%43 253 zł76%-50 261 zł0.378
●Szeroki programProgramBez zmian50 190 zł133+13.4%48 537 zł75%-55 703 zł0.398
RozwójBez zmianPodwyżka67 880 zł112+6.3%22 940 zł81%-42 755 zł0.401
Bez zmianProgramBez zmian59 881 zł109+9.0%38 239 zł79%-45 092 zł0.409
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka59 592 zł116+6.8%34 095 zł77%-50 099 zł0.429
Szeroki programBez zmianBez zmian47 690 zł124+10.6%54 656 zł74%-55 602 zł0.455
RozwójBez zmianBez zmian52 638 zł112+8.4%49 404 zł76%-50 193 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka80 683 zł96+4.5%5485 zł86%-31 755 zł0.484
RozwójProgramObniżka43 558 zł121+12.8%63 598 zł72%-55 935 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian64 929 zł96+6.6%32 831 zł81%-39 489 zł0.487
Bez zmianProgramObniżka48 261 zł109+10.6%58 597 zł75%-50 779 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka72 578 zł100+4.2%17 828 zł84%-37 600 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka64 566 zł104+4.7%28 697 zł80%-44 657 zł0.491
Bez zmianBez zmianBez zmian57 323 zł100+6.3%44 423 zł79%-45 055 zł0.519
Szeroki programWstrzymanieBez zmian44 657 zł116+9.0%59 955 zł72%-57 355 zł0.521
●Szeroki programProgramObniżka38 591 zł133+15.0%68 871 zł68%-61 365 zł0.522
OgraniczenieProgramObniżka53 296 zł96+8.2%53 203 zł77%-45 193 zł0.534
RozwójWstrzymanieBez zmian49 616 zł104+6.8%54 692 zł75%-51 932 zł0.549
RozwójBez zmianObniżka41 384 zł112+10.0%69 147 zł71%-55 678 zł0.551
Szeroki programBez zmianObniżka36 447 zł124+12.2%74 387 zł67%-61 074 zł0.560
Bez zmianBez zmianObniżka46 059 zł100+7.9%64 177 zł75%-50 554 zł0.578
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka69 275 zł92+2.7%23 572 zł82%-39 489 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian69 850 zł83+4.2%27 775 zł84%-34 037 zł0.595
OgraniczenieBez zmianPodwyżka77 611 zł87+1.9%12 317 zł85%-32 013 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian62 338 zł87+4.0%39 051 zł81%-39 490 zł0.605
Bez zmianWstrzymanieBez zmian54 311 zł92+4.7%49 699 zł77%-46 782 zł0.608
Szeroki programWstrzymanieObniżka33 630 zł116+10.6%79 324 zł65%-62 707 zł0.615
Głębokie cięcieProgramObniżka58 204 zł83+5.8%48 317 zł80%-39 757 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka85 621 zł83+2.1%0 zł89%-26 282 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka38 578 zł104+8.4%74 073 zł70%-57 297 zł0.622
OgraniczenieBez zmianObniżka51 060 zł87+5.6%58 820 zł76%-45 005 zł0.640
Bez zmianWstrzymanieObniżka43 263 zł92+6.3%69 091 zł74%-52 160 zł0.660
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka74 322 zł79+0.4%18 066 zł85%-33 884 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian59 339 zł79+2.4%44 313 zł80%-41 199 zł0.698
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian67 226 zł74+1.6%34 245 zł84%-34 074 zł0.714
OgraniczenieWstrzymanieObniżka48 277 zł79+4.0%63 720 zł76%-46 595 zł0.729
Głębokie cięcieBez zmianObniżka55 936 zł74+3.2%54 182 zł80%-39 605 zł0.729
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka82 517 zł74-0.4%7283 zł89%-26 575 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian64 241 zł66+0.1%39 396 zł83%-35 768 zł0.806
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka79 241 zł66-1.9%12 920 zł88%-28 431 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka53 166 zł66+1.6%58 972 zł79%-41 179 zł0.820

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 394 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.96 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 62% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.