HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat sztumski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy37 836 mieszkańcówdochody własne 8020 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.85% do 0.36%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.38% do 22.95%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne73 668 zł132-7.3%25 698 zł82%-36 550 zł0.286
●RozwójDoinwestowanieAktywne70 579 zł137-7.3%28 112 zł80%-38 937 zł0.311
●RozwójBez zmianAktywne76 642 zł119-9.2%21 559 zł84%-32 395 zł0.320
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne67 544 zł150-5.4%32 316 zł79%-43 162 zł0.328
Bez zmianDoinwestowanieAktywne73 512 zł123-9.3%24 044 zł83%-34 846 zł0.340
●Szeroki programOgraniczenieAktywne80 074 zł110-10.1%18 691 zł85%-29 543 zł0.344
Bez zmianBez zmianAktywne79 518 zł105-11.2%17 557 zł86%-28 371 zł0.391
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne78 591 zł108-11.6%18 420 zł85%-29 235 zł0.399
●RozwójOgraniczenieAktywne82 972 zł97-11.9%14 625 zł87%-25 476 zł0.422
Szeroki programBez zmianBez zmian59 906 zł127-8.0%47 904 zł78%-41 882 zł0.450
RozwójBez zmianBez zmian63 004 zł114-9.9%45 622 zł80%-37 677 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian56 957 zł132-8.0%52 103 zł77%-44 200 zł0.476
Szeroki programOgraniczenieBez zmian66 291 zł105-10.8%40 975 zł81%-34 899 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne84 513 zł90-13.4%12 030 zł89%-22 856 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne83 575 zł93-13.8%12 907 zł88%-23 735 zł0.490
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian53 799 zł145-6.2%54 454 zł76%-48 475 zł0.492
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian60 013 zł118-10.1%49 868 zł79%-40 059 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian66 003 zł100-11.9%43 549 zł82%-33 602 zł0.517
●Bez zmianOgraniczenieAktywne85 775 zł83-13.8%10 707 zł91%-21 535 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian65 074 zł103-12.3%44 438 zł81%-34 469 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian69 313 zł92-12.6%38 905 zł83%-30 781 zł0.534
Szeroki programBez zmianRezygnacja52 470 zł123-8.5%62 195 zł76%-45 001 zł0.542
RozwójBez zmianRezygnacja55 643 zł110-10.3%59 932 zł77%-40 758 zł0.556
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja58 860 zł101-11.2%55 433 zł79%-38 011 zł0.562
RozwójDoinwestowanieRezygnacja49 592 zł128-8.5%66 274 zł75%-47 286 zł0.568
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja52 722 zł114-10.5%64 050 zł76%-43 108 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja46 359 zł141-6.6%68 681 zł71%-51 600 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian70 980 zł85-14.1%38 255 zł85%-28 108 zł0.583
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian70 039 zł88-14.5%39 157 zł85%-28 989 zł0.591
●LikwidacjaBez zmianAktywne89 416 zł75-15.5%6611 zł95%-17 450 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja58 715 zł96-12.3%57 772 zł79%-36 646 zł0.598
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja57 787 zł99-12.8%58 660 zł79%-37 513 zł0.607
RozwójOgraniczenieRezygnacja61 957 zł88-13.0%53 254 zł81%-33 856 zł0.609
Bez zmianOgraniczenieBez zmian72 239 zł78-14.5%36 957 zł85%-26 789 zł0.612
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne90 666 zł68-16.0%5302 zł95%-16 142 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja63 698 zł81-14.5%52 473 zł83%-31 146 zł0.653
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja62 757 zł84-14.9%53 374 zł82%-32 027 zł0.661
LikwidacjaBez zmianBez zmian75 866 zł70-16.2%33 064 zł88%-22 721 zł0.670
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja64 957 zł74-14.9%51 174 zł83%-29 827 zł0.678
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian77 113 zł63-16.7%31 778 zł89%-21 416 zł0.703
LikwidacjaBez zmianRezygnacja68 588 zł66-16.7%47 276 zł85%-25 754 zł0.729
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne95 468 zł53-18.1%0 zł98%-10 852 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja69 836 zł59-17.1%45 991 zł86%-24 448 zł0.759
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian81 899 zł48-18.8%26 865 zł95%-16 145 zł0.805
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja74 625 zł44-19.2%41 083 zł92%-19 172 zł0.852

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 288 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.60 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 54% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.