HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bobowo

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3174 mieszkańcówdochody własne 8182 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.6% do 2.05%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-4.99% do 27.89%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka100 632 zł133+6.9%18 679 zł79%-46 830 zł0.234
●RozwójProgramPodwyżka104 913 zł121+4.8%14 031 zł80%-42 182 zł0.273
Szeroki programBez zmianPodwyżka97 269 zł124+4.3%28 022 zł79%-46 328 zł0.333
●Bez zmianProgramPodwyżka108 947 zł109+2.7%9638 zł82%-37 789 zł0.362
RozwójProgramBez zmian88 774 zł121+6.9%49 474 zł78%-47 176 zł0.370
●Szeroki programProgramBez zmian84 504 zł133+9.0%53 970 zł76%-51 811 zł0.383
RozwójBez zmianPodwyżka101 529 zł112+2.2%23 431 zł80%-41 704 zł0.394
Bez zmianProgramBez zmian92 797 zł109+4.8%45 231 zł79%-42 797 zł0.408
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka94 041 zł116+2.7%35 261 zł79%-47 486 zł0.416
Szeroki programBez zmianBez zmian81 619 zł124+6.4%63 154 zł76%-51 137 zł0.446
RozwójBez zmianBez zmian85 868 zł112+4.3%58 682 zł78%-46 527 zł0.465
●OgraniczenieProgramPodwyżka113 184 zł96+0.5%4962 zł84%-33 113 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka98 309 zł104+0.7%30 727 zł80%-42 852 zł0.485
RozwójProgramObniżka76 838 zł121+8.5%76 409 zł75%-50 860 zł0.485
Bez zmianBez zmianPodwyżka105 541 zł100+0.2%19 152 zł82%-37 334 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian97 020 zł96+2.5%40 744 zł81%-38 139 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka80 853 zł109+6.4%72 175 zł77%-46 491 zł0.493
Szeroki programWstrzymanieBez zmian78 680 zł116+4.8%69 897 zł75%-52 186 zł0.514
●Szeroki programProgramObniżka72 575 zł133+10.7%80 895 zł73%-55 484 zł0.517
Bez zmianBez zmianBez zmian89 870 zł100+2.2%54 463 zł79%-42 172 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka85 066 zł96+4.1%67 699 zł79%-41 845 zł0.543
RozwójWstrzymanieBez zmian82 937 zł104+2.7%65 417 zł77%-47 566 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka74 287 zł112+5.8%84 855 zł75%-50 085 zł0.556
Szeroki programBez zmianObniżka70 046 zł124+8.0%89 318 zł72%-54 685 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka102 330 zł92-1.3%26 486 zł82%-38 472 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka78 281 zł100+3.7%80 644 zł77%-45 740 zł0.586
Głębokie cięcieProgramBez zmian101 148 zł83+0.2%36 597 zł83%-33 594 zł0.598
OgraniczenieBez zmianPodwyżka109 754 zł87-2.0%14 677 zł84%-32 686 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian94 069 zł87-0.0%50 003 zł81%-37 541 zł0.610
Bez zmianWstrzymanieBez zmian86 946 zł92+0.7%61 189 zł79%-43 200 zł0.610
Szeroki programWstrzymanieObniżka67 320 zł116+6.4%95 607 zł72%-55 653 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka117 325 zł83-1.8%476 zł86%-28 553 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka89 184 zł83+1.7%63 737 zł80%-37 313 zł0.626
RozwójWstrzymanieObniżka71 569 zł104+4.3%91 136 zł74%-51 043 zł0.627
OgraniczenieBez zmianObniżka82 469 zł87+1.5%76 361 zł79%-41 121 zł0.651
Bez zmianWstrzymanieObniżka75 571 zł92+2.2%86 916 zł77%-46 687 zł0.668
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka106 553 zł79-3.5%22 000 zł83%-33 810 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian91 155 zł79-1.5%56 717 zł80%-38 556 zł0.702
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian98 173 zł74-2.3%46 066 zł83%-33 023 zł0.719
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka113 871 zł74-4.2%10 494 zł86%-28 151 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka79 770 zł79-0.0%82 567 zł78%-42 056 zł0.740
Głębokie cięcieBez zmianObniżka86 564 zł74-0.8%72 441 zł80%-36 616 zł0.741
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian95 270 zł66-3.7%52 716 zł82%-34 026 zł0.811
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka110 680 zł66-5.7%17 753 zł86%-29 263 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka83 874 zł66-2.3%78 637 zł80%-37 538 zł0.832

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 334 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.80 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 63% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.