HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat starogardzki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy124 774 mieszkańcówdochody własne 7715 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.06% do 0.62%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.25% do 22.64%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne72 549 zł132+2.7%24 476 zł83%-28 754 zł0.287
●RozwójDoinwestowanieAktywne69 575 zł137+2.7%26 772 zł82%-31 050 zł0.313
●RozwójBez zmianAktywne75 454 zł119+0.7%20 500 zł86%-24 778 zł0.320
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne66 612 zł150+4.7%30 814 zł81%-35 092 zł0.331
Bez zmianDoinwestowanieAktywne72 445 zł123+0.4%22 884 zł85%-27 126 zł0.341
●Szeroki programOgraniczenieAktywne78 726 zł110-0.4%17 802 zł87%-22 080 zł0.345
Bez zmianBez zmianAktywne78 270 zł105-1.5%16 666 zł88%-20 916 zł0.392
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne77 321 zł108-2.0%17 562 zł87%-21 813 zł0.399
●RozwójOgraniczenieAktywne81 559 zł97-2.3%13 908 zł91%-18 186 zł0.422
Szeroki programBez zmianBez zmian59 469 zł127+1.9%45 548 zł80%-33 905 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian62 492 zł114-0.2%43 422 zł82%-29 880 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian56 628 zł132+1.9%49 568 zł79%-36 135 zł0.477
Szeroki programOgraniczenieBez zmian65 626 zł105-1.1%39 031 zł83%-27 254 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne83 067 zł90-4.0%11 433 zł94%-15 693 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne82 106 zł93-4.5%12 342 zł93%-16 603 zł0.490
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian59 616 zł118-0.4%47 474 zł81%-32 162 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian53 548 zł145+3.9%51 757 zł77%-40 225 zł0.493
Bez zmianBez zmianBez zmian65 426 zł100-2.3%41 388 zł84%-25 969 zł0.517
●Bez zmianOgraniczenieAktywne84 306 zł83-4.5%10 142 zł95%-14 403 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian64 474 zł103-2.8%42 301 zł83%-26 868 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian68 577 zł92-3.1%36 985 zł86%-23 310 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja52 428 zł123+1.4%59 181 zł78%-36 871 zł0.542
RozwójBez zmianRezygnacja55 523 zł110-0.6%56 929 zł80%-32 809 zł0.555
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja58 590 zł101-1.6%52 660 zł81%-30 214 zł0.561
RozwójDoinwestowanieRezygnacja49 655 zł128+1.4%63 079 zł76%-39 068 zł0.567
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja52 713 zł114-0.8%60 860 zł78%-35 060 zł0.579
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja46 504 zł141+3.4%65 394 zł74%-43 195 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian70 206 zł85-4.7%36 302 zł87%-20 765 zł0.583
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian69 243 zł88-5.2%37 227 zł86%-21 677 zł0.591
●LikwidacjaBez zmianAktywne87 777 zł75-6.4%6301 zł97%-10 569 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja58 526 zł96-2.8%54 770 zł82%-28 862 zł0.596
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja57 575 zł99-3.3%55 683 zł81%-29 762 zł0.606
RozwójOgraniczenieRezygnacja61 612 zł88-3.6%50 487 zł84%-26 235 zł0.608
Bez zmianOgraniczenieBez zmian71 443 zł78-5.2%35 027 zł88%-19 477 zł0.611
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne89 005 zł68-6.8%5023 zł97%-9292 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja63 310 zł81-5.2%49 680 zł85%-23 654 zł0.652
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja62 347 zł84-5.7%50 605 zł84%-24 566 zł0.660
LikwidacjaBez zmianBez zmian74 900 zł70-7.1%31 312 zł93%-15 660 zł0.670
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja64 547 zł74-5.7%48 405 zł86%-22 366 zł0.677
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian76 125 zł63-7.6%30 050 zł94%-14 385 zł0.702
LikwidacjaBez zmianRezygnacja68 008 zł66-7.6%44 685 zł89%-18 544 zł0.728
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne93 619 zł53-9.2%0 zł99%-4278 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja69 234 zł59-8.0%43 423 zł90%-17 269 zł0.758
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian80 724 zł48-9.9%25 325 zł97%-9389 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja73 836 zł44-10.3%38 702 zł96%-12 268 zł0.852

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 278 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.59 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 50% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.