HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat malborski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy60 351 mieszkańcówdochody własne 7484 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.69% do 0.28%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.78% do 20.99%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne61 117 zł132-2.2%24 310 zł83%-28 381 zł0.296
●RozwójDoinwestowanieAktywne58 258 zł137-2.2%26 605 zł82%-30 669 zł0.323
●RozwójBez zmianAktywne64 099 zł119-4.1%20 360 zł85%-24 431 zł0.326
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne55 220 zł150-0.2%30 613 zł80%-34 684 zł0.343
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne61 204 zł123-4.3%22 739 zł84%-26 773 zł0.347
●Szeroki programOgraniczenieAktywne67 242 zł110-5.1%17 683 zł87%-21 754 zł0.349
Bez zmianBez zmianAktywne66 991 zł105-6.2%16 553 zł88%-20 595 zł0.394
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne66 035 zł108-6.7%17 455 zł87%-21 499 zł0.403
●RozwójOgraniczenieAktywne70 153 zł97-7.0%13 814 zł91%-17 885 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian49 152 zł127-3.0%42 779 zł79%-33 497 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian52 243 zł114-4.9%40 368 zł81%-29 497 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian55 257 zł105-5.8%36 287 zł83%-26 892 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian46 417 zł132-3.0%46 491 zł77%-35 719 zł0.479
●OgraniczenieBez zmianAktywne71 746 zł90-8.6%11 358 zł93%-15 410 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne70 778 zł93-9.0%12 273 zł93%-16 326 zł0.492
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian49 471 zł118-5.1%44 130 zł80%-31 773 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian43 270 zł145-1.0%49 026 zł76%-39 782 zł0.497
Bez zmianBez zmianBez zmian55 243 zł100-7.0%38 087 zł84%-25 613 zł0.515
●Bez zmianOgraniczenieAktywne72 978 zł83-9.0%10 073 zł95%-14 126 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian54 285 zł103-7.4%39 007 zł83%-26 519 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian58 278 zł92-7.7%33 989 zł85%-22 973 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja42 699 zł123-3.5%54 689 zł76%-36 442 zł0.539
RozwójBez zmianRezygnacja45 856 zł110-5.4%52 201 zł79%-32 407 zł0.551
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja48 809 zł101-6.3%48 227 zł81%-29 832 zł0.558
RozwójDoinwestowanieRezygnacja40 026 zł128-3.5%58 307 zł75%-38 632 zł0.565
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja43 145 zł114-5.6%55 856 zł77%-34 652 zł0.575
OgraniczenieBez zmianBez zmian59 982 zł85-9.3%33 049 zł86%-20 446 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja36 814 zł141-1.5%60 857 zł72%-42 732 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian59 012 zł88-9.7%33 982 zł86%-21 365 zł0.589
Bez zmianBez zmianRezygnacja48 922 zł96-7.4%49 809 zł81%-28 487 zł0.591
●LikwidacjaBez zmianAktywne76 415 zł75-10.8%6261 zł97%-10 322 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja47 964 zł99-7.9%50 729 zł81%-29 392 zł0.601
RozwójOgraniczenieRezygnacja51 895 zł88-8.2%45 818 zł83%-25 877 zł0.604
Bez zmianOgraniczenieBez zmian61 212 zł78-9.7%31 782 zł88%-19 165 zł0.609
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne77 637 zł68-11.3%4989 zł98%-9051 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja53 664 zł81-9.7%44 767 zł85%-23 315 zł0.647
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja52 695 zł84-10.2%45 699 zł84%-24 234 zł0.656
LikwidacjaBez zmianBez zmian64 635 zł70-11.6%28 106 zł93%-15 377 zł0.668
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja54 895 zł74-10.2%43 499 zł85%-22 034 zł0.672
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian65 855 zł63-12.0%26 851 zł94%-14 108 zł0.700
LikwidacjaBez zmianRezygnacja58 321 zł66-12.0%39 819 zł88%-18 241 zł0.724
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne82 213 zł53-13.5%0 zł99%-4071 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja59 541 zł59-12.4%38 564 zł90%-16 972 zł0.754
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian70 415 zł48-14.2%22 155 zł98%-9145 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja64 106 zł44-14.6%33 865 zł96%-12 004 zł0.848

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 278 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.36 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 51% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.