HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Kępice

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy8026 mieszkańcówdochody własne 10 527 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-4.24% do 0.78%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.51% do 23.89%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka114 766 zł133-11.9%22 451 zł87%-41 154 zł0.229
●RozwójProgramPodwyżka119 800 zł121-13.7%16 838 zł90%-35 559 zł0.271
Szeroki programBez zmianPodwyżka110 203 zł124-14.1%32 228 zł86%-41 881 zł0.331
●Bez zmianProgramPodwyżka124 570 zł109-15.4%11 499 zł94%-30 238 zł0.362
RozwójProgramBez zmian99 761 zł121-11.9%52 879 zł84%-44 453 zł0.367
●Szeroki programProgramBez zmian94 744 zł133-10.1%58 267 zł83%-50 026 zł0.377
RozwójBez zmianPodwyżka115 209 zł112-15.9%26 710 zł89%-36 316 zł0.394
Bez zmianProgramBez zmian104 515 zł109-13.7%47 840 zł87%-39 154 zł0.406
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka105 885 zł116-15.4%40 070 zł85%-44 271 zł0.415
Szeroki programBez zmianBez zmian90 784 zł124-12.4%67 418 zł82%-50 453 zł0.444
RozwójBez zmianBez zmian95 774 zł112-14.1%62 139 zł84%-44 910 zł0.464
RozwójProgramObniżka84 949 zł121-10.6%80 300 zł81%-51 013 zł0.481
●OgraniczenieProgramPodwyżka129 701 zł96-17.3%5667 zł96%-24 429 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka110 904 zł104-17.1%34 536 zł88%-38 689 zł0.486
Bez zmianBez zmianPodwyżka119 953 zł100-17.6%21 465 zł92%-31 025 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian109 625 zł96-15.6%42 387 zł90%-33 373 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka89 691 zł109-12.4%75 273 zł83%-45 730 zł0.492
●Szeroki programProgramObniżka79 944 zł133-8.8%85 596 zł79%-56 570 zł0.510
Szeroki programWstrzymanieBez zmian86 832 zł116-13.7%74 602 zł81%-52 651 zł0.514
Bez zmianBez zmianBez zmian100 501 zł100-15.9%57 130 zł86%-39 640 zł0.522
OgraniczenieProgramObniżka94 785 zł96-14.3%69 837 zł85%-39 969 zł0.543
RozwójWstrzymanieBez zmian91 834 zł104-15.4%69 319 zł83%-47 092 zł0.549
RozwójBez zmianObniżka81 409 zł112-12.8%88 766 zł81%-51 249 zł0.556
Szeroki programBez zmianObniżka76 431 zł124-11.0%94 031 zł78%-56 775 zł0.557
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka115 660 zł92-18.8%29 274 zł91%-33 381 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka86 124 zł100-14.6%83 769 zł83%-45 995 zł0.588
Głębokie cięcieProgramBez zmian114 603 zł83-17.6%37 312 zł94%-27 754 zł0.598
OgraniczenieBez zmianPodwyżka125 053 zł87-19.4%15 797 zł96%-25 250 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian105 580 zł87-17.7%51 711 zł89%-33 893 zł0.611
Bez zmianWstrzymanieBez zmian96 574 zł92-17.1%64 307 zł85%-41 806 zł0.613
Szeroki programWstrzymanieObniżka72 750 zł116-12.4%100 739 zł77%-58 832 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka134 698 zł83-19.2%0 zł98%-18 785 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka99 748 zł83-16.3%64 951 zł89%-34 370 zł0.626
RozwójWstrzymanieObniżka77 740 zł104-14.1%95 460 zł79%-53 289 zł0.629
OgraniczenieBez zmianObniżka91 187 zł87-16.5%78 439 zł85%-40 268 zł0.653
Bez zmianWstrzymanieObniżka82 467 zł92-15.9%90 450 zł82%-48 019 zł0.672
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka120 776 zł79-20.6%23 670 zł94%-27 585 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian101 668 zł79-19.0%58 868 zł88%-36 038 zł0.705
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian110 528 zł74-19.6%46 879 zł93%-28 308 zł0.721
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka130 020 zł74-21.3%10 635 zł98%-19 638 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka87 546 zł79-17.7%85 032 zł84%-42 272 zł0.743
Głębokie cięcieBez zmianObniżka96 120 zł74-18.4%73 722 zł88%-34 702 zł0.743
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian106 631 zł66-20.9%53 919 zł91%-30 433 zł0.813
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka125 759 zł66-22.5%18 355 zł98%-21 954 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka92 494 zł66-19.6%80 287 zł86%-36 687 zł0.835

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 399 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 8.18 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 40% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.