HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Dębnica Kaszubska

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy8910 mieszkańcówdochody własne 9241 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.26% do 0.17%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-5.17% do 26.12%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka94 509 zł133-5.9%20 220 zł76%-57 031 zł0.238
●RozwójProgramPodwyżka99 140 zł121-7.8%15 187 zł79%-51 998 zł0.275
Szeroki programBez zmianPodwyżka90 952 zł124-8.3%29 834 zł76%-56 631 zł0.336
●Bez zmianProgramPodwyżka103 517 zł109-9.7%10 418 zł79%-47 229 zł0.363
RozwójProgramBez zmian82 261 zł121-5.9%51 451 zł75%-57 485 zł0.371
●Szeroki programProgramBez zmian77 644 zł133-4.0%56 339 zł72%-62 501 zł0.385
RozwójBez zmianPodwyżka95 559 zł112-10.1%24 866 zł78%-51 625 zł0.396
Bez zmianProgramBez zmian86 624 zł109-7.8%46 825 zł77%-52 733 zł0.408
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka87 429 zł116-9.7%37 398 zł75%-58 048 zł0.419
Szeroki programBez zmianBez zmian74 593 zł124-6.4%65 662 zł72%-61 911 zł0.448
RozwójBez zmianBez zmian79 187 zł112-8.3%60 802 zł74%-56 922 zł0.465
RozwójProgramObniżka69 782 zł121-4.5%78 868 zł71%-61 533 zł0.483
●OgraniczenieProgramPodwyżka108 170 zł96-11.6%5285 zł82%-42 096 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka92 047 zł104-11.5%32 511 zł77%-53 030 zł0.487
Bez zmianBez zmianPodwyżka99 912 zł100-11.9%20 249 zł79%-46 882 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian91 261 zł96-9.8%41 871 zł79%-47 621 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka74 135 zł109-6.4%74 253 zł73%-56 792 zł0.491
Szeroki programWstrzymanieBez zmian71 377 zł116-7.8%72 691 zł70%-63 205 zł0.516
●Szeroki programProgramObniżka65 175 zł133-2.6%83 745 zł68%-66 536 zł0.516
Bez zmianBez zmianBez zmian83 526 zł100-10.1%56 201 zł77%-52 196 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka78 759 zł96-8.5%69 313 zł76%-51 696 zł0.540
RozwójWstrzymanieBez zmian75 981 zł104-9.7%67 819 zł73%-58 204 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka67 083 zł112-6.9%87 434 zł70%-60 830 zł0.554
Szeroki programBez zmianObniżka62 500 zł124-5.0%92 284 zł68%-65 806 zł0.559
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka96 410 zł92-13.2%27 884 zł79%-48 275 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka71 412 zł100-8.7%82 845 zł73%-56 115 zł0.584
Głębokie cięcieProgramBez zmian95 784 zł83-11.9%37 318 zł80%-42 642 zł0.597
OgraniczenieBez zmianPodwyżka104 538 zł87-13.9%15 306 zł82%-41 780 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian88 135 zł87-12.1%51 278 zł79%-47 115 zł0.609
Bez zmianWstrzymanieBez zmian80 331 zł92-11.5%63 208 zł76%-53 465 zł0.611
Szeroki programWstrzymanieObniżka59 511 zł116-6.4%98 844 zł67%-67 009 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka112 710 zł83-13.7%367 zł83%-37 098 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka83 270 zł83-10.6%64 977 zł78%-46 732 zł0.623
RozwójWstrzymanieObniżka64 104 zł104-8.3%93 984 zł69%-62 021 zł0.626
OgraniczenieBez zmianObniżka76 009 zł87-10.7%78 096 zł76%-51 050 zł0.649
Bez zmianWstrzymanieObniżka68 444 zł92-10.1%89 383 zł72%-57 294 zł0.667
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka101 049 zł79-15.2%22 927 zł80%-43 156 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian84 952 zł79-13.4%58 270 zł78%-48 368 zł0.702
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian92 632 zł74-14.1%46 953 zł80%-42 166 zł0.718
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka109 052 zł74-15.8%10 691 zł83%-36 811 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka73 053 zł79-12.1%84 531 zł75%-52 213 zł0.738
Głębokie cięcieBez zmianObniżka80 494 zł74-12.8%73 826 zł78%-46 116 zł0.739
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian89 462 zł66-15.4%53 845 zł79%-43 404 zł0.810
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka105 575 zł66-17.1%18 212 zł82%-38 172 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka77 550 zł66-14.1%80 250 zł77%-47 264 zł0.830

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 364 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.09 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 71% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.