HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Damnica

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy5559 mieszkańcówdochody własne 10 133 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.85% do 0.25%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.26% do 24.49%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka108 281 zł133-8.3%21 360 zł83%-44 194 zł0.232
●RozwójProgramPodwyżka113 168 zł121-10.1%15 997 zł85%-38 842 zł0.272
Szeroki programBez zmianPodwyżka104 072 zł124-10.6%31 155 zł83%-44 509 zł0.332
●Bez zmianProgramPodwyżka117 795 zł109-11.9%10 903 zł87%-33 758 zł0.362
RozwójProgramBez zmian94 208 zł121-8.3%52 295 zł81%-46 575 zł0.368
●Szeroki programProgramBez zmian89 336 zł133-6.4%57 460 zł79%-51 909 zł0.379
RozwójBez zmianPodwyżka108 933 zł112-12.4%25 873 zł85%-39 186 zł0.395
Bez zmianProgramBez zmian98 820 zł109-10.1%47 397 zł83%-41 511 zł0.407
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka100 041 zł116-11.9%38 831 zł82%-46 512 zł0.416
Szeroki programBez zmianBez zmian85 697 zł124-8.7%66 684 zł79%-51 963 zł0.445
RozwójBez zmianBez zmian90 543 zł112-10.6%61 548 zł81%-46 659 zł0.465
RozwójProgramObniżka80 193 zł121-6.9%79 644 zł78%-52 279 zł0.482
●OgraniczenieProgramPodwyżka122 750 zł96-13.9%5376 zł91%-28 244 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka104 914 zł104-13.7%33 536 zł84%-41 174 zł0.486
Bez zmianBez zmianPodwyżka113 534 zł100-14.1%20 860 zł87%-34 131 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian103 756 zł96-12.1%42 116 zł85%-36 021 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka84 793 zł109-8.7%74 758 zł80%-47 228 zł0.492
●Szeroki programProgramObniżka75 332 zł133-5.0%84 797 zł76%-57 598 zł0.512
Szeroki programWstrzymanieBez zmian82 012 zł116-10.1%73 789 zł78%-53 798 zł0.514
Bez zmianBez zmianBez zmian95 128 zł100-12.4%56 679 zł83%-41 623 zł0.521
OgraniczenieProgramObniżka89 715 zł96-10.8%69 493 zł82%-41 756 zł0.542
RozwójWstrzymanieBez zmian86 869 zł104-11.9%68 641 zł80%-48 480 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka76 950 zł112-9.2%88 109 zł78%-52 170 zł0.555
Szeroki programBez zmianObniżka72 116 zł124-7.4%93 232 zł76%-57 460 zł0.558
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka109 526 zł92-15.4%28 520 zł86%-36 105 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka81 524 zł100-11.0%83 251 zł80%-47 148 zł0.587
Głębokie cięcieProgramBez zmian108 567 zł83-14.1%37 235 zł87%-30 680 zł0.598
OgraniczenieBez zmianPodwyżka118 459 zł87-16.0%15 537 zł90%-28 651 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian100 035 zł87-14.3%51 431 zł85%-36 166 zł0.611
Bez zmianWstrzymanieBez zmian91 466 zł92-13.7%63 759 zł82%-43 430 zł0.612
Szeroki programWstrzymanieObniżka68 686 zł116-8.7%99 864 zł76%-59 172 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka127 579 zł83-15.9%0 zł95%-22 881 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka94 513 zł83-12.8%64 820 zł85%-36 432 zł0.626
RozwójWstrzymanieObniżka73 531 zł104-10.6%94 729 zł77%-53 868 zł0.628
OgraniczenieBez zmianObniżka86 416 zł87-13.0%78 123 zł82%-41 710 zł0.652
Bez zmianWstrzymanieObniżka78 117 zł92-12.4%89 859 zł79%-48 833 zł0.670
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka114 466 zł79-17.3%23 235 zł88%-30 605 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian96 386 zł79-15.6%58 495 zł84%-37 955 zł0.704
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian104 817 zł74-16.3%46 788 zł87%-30 858 zł0.720
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka123 260 zł74-18.0%10 616 zł95%-23 319 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka83 023 zł79-14.3%84 617 zł81%-43 376 zł0.742
Głębokie cięcieBez zmianObniżka91 185 zł74-15.0%73 583 zł84%-36 418 zł0.742
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian101 182 zł66-17.5%53 741 zł86%-32 630 zł0.812
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka119 281 zł66-19.2%18 201 zł93%-25 257 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka87 806 zł66-16.3%80 065 zł83%-38 068 zł0.834

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 386 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.19 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 51% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.