HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat słupski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy95 888 mieszkańcówdochody własne 9656 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.4% do 0.9%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów1.52% do 16.42%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne62 789 zł132+2.4%27 473 zł92%-20 217 zł0.293
●RozwójDoinwestowanieAktywne59 571 zł137+2.4%30 262 zł90%-22 985 zł0.318
●RozwójBez zmianAktywne66 079 zł119+0.3%23 229 zł96%-15 961 zł0.324
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne56 210 zł150+4.4%34 582 zł87%-27 323 zł0.337
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne62 816 zł123+0.1%26 100 zł93%-18 795 zł0.344
●Szeroki programOgraniczenieAktywne69 770 zł110-0.7%19 840 zł98%-12 584 zł0.347
Bez zmianBez zmianAktywne69 255 zł105-1.8%19 143 zł98%-11 850 zł0.394
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne68 394 zł108-2.3%19 934 zł98%-12 642 zł0.401
●RozwójOgraniczenieAktywne72 970 zł97-2.6%15 688 zł99%-8432 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian48 705 zł127+1.6%46 284 zł85%-28 396 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian52 121 zł114-0.5%43 194 zł88%-24 066 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian45 632 zł132+1.6%50 147 zł83%-31 068 zł0.477
Szeroki programOgraniczenieBez zmian55 661 zł105-1.4%38 741 zł91%-20 792 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne74 736 zł90-4.3%13 091 zł99%-5810 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne73 860 zł93-4.7%13 898 zł99%-6619 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian49 002 zł118-0.7%47 111 zł86%-26 805 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian42 145 zł145+3.6%53 319 zł81%-35 480 zł0.494
Bez zmianBez zmianBez zmian55 423 zł100-2.6%40 234 zł92%-19 881 zł0.517
●Bez zmianOgraniczenieAktywne76 060 zł83-4.7%11 698 zł99%-4419 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian54 559 zł103-3.1%41 037 zł91%-20 677 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian58 987 zł92-3.4%35 752 zł93%-16 565 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja41 036 zł123+1.0%58 014 zł82%-33 075 zł0.542
RozwójBez zmianRezygnacja44 529 zł110-1.0%54 811 zł84%-28 693 zł0.554
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja47 998 zł101-1.9%50 465 zł86%-25 464 zł0.560
RozwójDoinwestowanieRezygnacja38 037 zł128+1.0%61 770 zł79%-35 701 zł0.566
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja41 483 zł114-1.1%58 623 zł83%-31 386 zł0.578
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja34 471 zł141+3.1%65 055 zł76%-40 164 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian60 882 zł85-5.0%34 313 zł96%-13 865 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian60 004 zł88-5.5%35 145 zł95%-14 678 zł0.589
●LikwidacjaBez zmianAktywne80 106 zł75-6.6%7165 zł100%104 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja47 908 zł96-3.1%51 787 zł86%-24 457 zł0.595
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja47 045 zł99-3.6%52 602 zł86%-25 252 zł0.603
RozwójOgraniczenieRezygnacja51 401 zł88-3.9%47 449 zł90%-21 185 zł0.607
Bez zmianOgraniczenieBez zmian62 204 zł78-5.5%32 945 zł98%-12 478 zł0.610
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne81 417 zł68-7.1%5788 zł100%1479 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja53 372 zł81-5.5%45 944 zł92%-18 435 zł0.650
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja52 494 zł84-6.0%46 775 zł92%-19 247 zł0.657
LikwidacjaBez zmianBez zmian66 232 zł70-7.4%28 596 zł99%-7975 zł0.669
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja54 694 zł74-6.0%44 575 zł92%-17 047 zł0.676
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian67 540 zł63-7.9%27 243 zł99%-6603 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja58 727 zł66-7.9%40 222 zł97%-12 538 zł0.726
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne86 669 zł53-9.4%0 zł100%7256 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja60 036 zł59-8.3%38 868 zł98%-11 166 zł0.756
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian72 772 zł48-10.2%21 807 zł100%-848 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja65 273 zł44-10.6%33 413 zł99%-5406 zł0.850

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 314 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.41 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 25% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.