HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Kołczygłowy

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4073 mieszkańcówdochody własne 9864 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.43% do 0.5%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-9.41% do 29.42%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka113 726 zł133-0.3%21 158 zł71%-73 639 zł0.229
●RozwójProgramPodwyżka118 478 zł121-2.3%16 002 zł73%-68 483 zł0.271
Szeroki programBez zmianPodwyżka109 555 zł124-2.8%33 913 zł70%-72 814 zł0.330
●Bez zmianProgramPodwyżka122 972 zł109-4.2%11 112 zł75%-63 593 zł0.361
RozwójProgramBez zmian99 628 zł121-0.3%62 583 zł69%-72 949 zł0.368
●Szeroki programProgramBez zmian94 889 zł133+1.7%67 608 zł67%-78 088 zł0.378
RozwójBez zmianPodwyżka114 282 zł112-4.7%28 901 zł72%-67 686 zł0.394
Bez zmianProgramBez zmian104 108 zł109-2.3%57 822 zł70%-68 075 zł0.407
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka105 625 zł116-4.2%43 735 zł70%-74 026 zł0.414
Szeroki programBez zmianBez zmian91 278 zł124-0.8%80 240 zł67%-77 103 zł0.444
RozwójBez zmianBez zmian95 990 zł112-2.8%75 244 zł69%-71 993 zł0.464
RozwójProgramObniżka85 683 zł121+1.2%97 954 zł66%-76 244 zł0.483
●OgraniczenieProgramPodwyżka127 764 zł96-6.3%5838 zł77%-58 320 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka110 362 zł104-6.1%38 711 zł72%-68 885 zł0.485
Bez zmianBez zmianPodwyżka118 751 zł100-6.6%24 153 zł75%-62 824 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian108 883 zł96-4.4%52 710 zł73%-62 823 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka90 153 zł109-0.8%93 205 zł68%-71 383 zł0.493
●Szeroki programProgramObniżka80 955 zł133+3.2%102 968 zł64%-81 371 zł0.512
Szeroki programWstrzymanieBez zmian87 685 zł116-2.3%89 267 zł66%-78 210 zł0.513
Bez zmianBez zmianBez zmian100 446 zł100-4.7%70 511 zł70%-67 148 zł0.521
OgraniczenieProgramObniżka94 915 zł96-3.0%88 173 zł70%-66 146 zł0.544
RozwójWstrzymanieBez zmian92 408 zł104-4.2%84 259 zł68%-73 087 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka82 461 zł112-1.3%109 620 zł66%-75 171 zł0.556
Szeroki programBez zmianObniżka77 759 zł124+0.7%114 605 zł64%-80 269 zł0.558
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka114 842 zł92-8.0%33 952 zł74%-64 011 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka86 906 zł100-3.3%104 899 zł67%-70 338 zł0.588
Głębokie cięcieProgramBez zmian113 540 zł83-6.6%48 087 zł75%-57 709 zł0.599
OgraniczenieBez zmianPodwyżka123 513 zł87-8.6%19 055 zł77%-57 584 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian105 191 zł87-6.8%65 470 zł73%-61 928 zł0.611
Bez zmianWstrzymanieBez zmian96 874 zł92-6.1%79 515 zł70%-68 230 zł0.612
Szeroki programWstrzymanieObniżka74 417 zł116-0.8%123 039 zł63%-81 299 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka132 438 zł83-8.5%786 zł79%-53 185 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka99 560 zł83-5.2%83 763 zł72%-61 046 zł0.627
RozwójWstrzymanieObniżka79 129 zł104-2.8%118 043 zł65%-76 188 zł0.629
OgraniczenieBez zmianObniżka91 638 zł87-5.4%100 136 zł70%-65 134 zł0.654
Bez zmianWstrzymanieObniżka83 585 zł92-4.7%113 310 zł66%-71 343 zł0.671
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka119 617 zł79-10.0%28 838 zł76%-58 754 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian101 632 zł79-8.2%74 421 zł72%-62 994 zł0.704
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian109 820 zł74-8.9%61 075 zł75%-56 846 zł0.720
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka128 159 zł74-10.7%14 326 zł79%-52 481 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka88 330 zł79-6.8%108 451 zł69%-66 124 zł0.743
Głębokie cięcieBez zmianObniżka96 255 zł74-7.5%95 752 zł72%-60 067 zł0.744
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian106 273 zł66-10.3%69 971 zł74%-57 897 zł0.813
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka124 275 zł66-12.1%24 018 zł78%-53 637 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka92 959 zł66-8.9%104 056 zł71%-61 041 zł0.835

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 374 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.33 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 86% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.