HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Czarna Dąbrówka

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy5668 mieszkańcówdochody własne 10 625 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.75% do 1.02%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-6.84% do 30.18%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka143 921 zł133+0.7%21 833 zł77%-68 990 zł0.217
●RozwójProgramPodwyżka148 865 zł121-1.3%16 429 zł79%-63 586 zł0.265
Szeroki programBez zmianPodwyżka138 719 zł124-1.8%36 769 zł77%-68 541 zł0.323
●Bez zmianProgramPodwyżka153 546 zł109-3.2%11 298 zł79%-58 454 zł0.360
RozwójProgramBez zmian126 825 zł121+0.7%69 221 zł75%-69 319 zł0.363
●Szeroki programProgramBez zmian121 896 zł133+2.7%74 453 zł73%-74 705 zł0.369
RozwójBez zmianPodwyżka143 635 zł112-3.7%31 552 zł79%-63 169 zł0.390
Bez zmianProgramBez zmian131 492 zł109-1.3%64 259 zł77%-64 206 zł0.406
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka134 095 zł116-3.2%47 843 zł76%-70 096 zł0.408
Szeroki programBez zmianBez zmian117 344 zł124+0.2%88 895 zł73%-74 056 zł0.439
RozwójBez zmianBez zmian122 245 zł112-1.8%83 695 zł75%-68 702 zł0.463
RozwójProgramObniżka110 519 zł121+2.2%109 024 zł72%-73 549 zł0.482
RozwójWstrzymaniePodwyżka139 022 zł104-5.2%42 614 zł78%-64 710 zł0.482
●OgraniczenieProgramPodwyżka158 562 zł96-5.4%5732 zł81%-52 889 zł0.483
Bez zmianBez zmianPodwyżka148 289 zł100-5.6%26 604 zł79%-58 067 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian136 490 zł96-3.4%58 906 zł79%-58 663 zł0.491
Bez zmianProgramObniżka115 175 zł109+0.2%104 073 zł74%-68 448 zł0.495
●Szeroki programProgramObniżka105 601 zł133+4.3%114 243 zł70%-78 920 zł0.507
Szeroki programWstrzymanieBez zmian113 112 zł116-1.3%99 079 zł72%-75 482 zł0.509
Bez zmianBez zmianBez zmian126 885 zł100-3.7%78 763 zł77%-63 619 zł0.523
RozwójWstrzymanieBez zmian118 024 zł104-3.2%93 866 zł74%-70 114 zł0.548
OgraniczenieProgramObniżka120 158 zł96-2.0%98 799 zł76%-62 923 zł0.548
Szeroki programBez zmianObniżka101 531 zł124+1.7%127 571 zł69%-78 125 zł0.557
RozwójBez zmianObniżka106 421 zł112-0.3%122 383 zł71%-72 785 zł0.558
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka143 687 zł92-7.1%37 653 zł79%-59 594 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka111 050 zł100-2.3%117 462 zł74%-67 715 zł0.593
Głębokie cięcieProgramBez zmian141 361 zł83-5.6%54 064 zł80%-53 271 zł0.600
OgraniczenieBez zmianPodwyżka153 273 zł87-7.7%21 266 zł81%-52 537 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian131 850 zł87-5.8%73 489 zł79%-58 112 zł0.614
Bez zmianWstrzymanieBez zmian122 675 zł92-5.2%88 922 zł76%-65 017 zł0.614
Szeroki programWstrzymanieObniżka97 590 zł116+0.2%137 090 zł69%-79 454 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka163 451 zł83-7.5%417 zł82%-47 474 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka102 491 zł104-1.8%131 890 zł71%-74 100 zł0.632
Głębokie cięcieProgramObniżka125 016 zł83-4.2%94 183 zł78%-57 547 zł0.632
OgraniczenieBez zmianObniżka116 002 zł87-4.4%112 477 zł76%-62 225 zł0.660
Bez zmianWstrzymanieObniżka107 131 zł92-3.7%126 958 zł73%-69 017 zł0.677
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka148 686 zł79-9.1%32 299 zł80%-54 047 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian127 655 zł79-7.2%83 589 zł78%-59 492 zł0.707
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian136 691 zł74-8.0%68 889 zł79%-52 754 zł0.723
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka158 132 zł74-9.8%16 325 zł82%-47 156 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka112 096 zł79-5.8%121 878 zł75%-63 510 zł0.750
Głębokie cięcieBez zmianObniżka120 829 zł74-6.6%107 889 zł78%-56 883 zł0.750
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian132 508 zł66-9.4%78 942 zł79%-54 118 zł0.817
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka153 558 zł66-11.2%27 269 zł82%-48 649 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka116 937 zł66-8.0%117 278 zł77%-58 152 zł0.842

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 391 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.30 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 69% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.