HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat bytowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy76 266 mieszkańcówdochody własne 9128 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.45% do 0.73%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów3.1% do 18.08%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne75 613 zł132+1.3%26 471 zł99%-9188 zł0.284
●RozwójDoinwestowanieAktywne72 365 zł137+1.3%29 255 zł98%-11 956 zł0.309
●RozwójBez zmianAktywne78 712 zł119-0.8%22 414 zł99%-5123 zł0.319
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne69 198 zł150+3.3%33 382 zł96%-16 099 zł0.325
Bez zmianDoinwestowanieAktywne75 421 zł123-1.0%25 281 zł99%-7953 zł0.338
●Szeroki programOgraniczenieAktywne82 388 zł110-1.7%19 083 zł100%-1800 zł0.343
Bez zmianBez zmianAktywne81 704 zł105-2.9%18 512 zł100%-1194 zł0.391
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne80 820 zł108-3.4%19 331 zł100%-2014 zł0.398
●RozwójOgraniczenieAktywne85 401 zł97-3.7%15 116 zł100%2167 zł0.422
Szeroki programBez zmianBez zmian60 842 zł127+0.4%46 200 zł93%-17 811 zł0.450
RozwójBez zmianBez zmian64 073 zł114-1.5%43 345 zł96%-13 668 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian57 745 zł132+0.4%50 111 zł92%-20 480 zł0.476
Szeroki programOgraniczenieBez zmian67 593 zł105-2.5%38 897 zł98%-10 450 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne87 009 zł90-5.3%12 669 zł100%4638 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne86 111 zł93-5.8%13 503 zł100%3803 zł0.490
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian54 446 zł145+2.5%53 043 zł87%-24 701 zł0.490
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian60 932 zł118-1.7%47 307 zł94%-16 399 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian67 197 zł100-3.7%40 613 zł99%-9661 zł0.518
●Bez zmianOgraniczenieAktywne88 311 zł83-5.8%11 303 zł100%6003 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian66 310 zł103-4.2%41 442 zł98%-10 483 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian70 739 zł92-4.5%36 138 zł99%-6404 zł0.534
Szeroki programBez zmianRezygnacja52 840 zł123-0.1%58 433 zł88%-22 689 zł0.543
RozwójBez zmianRezygnacja56 151 zł110-2.0%55 465 zł92%-18 492 zł0.558
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja59 596 zł101-3.0%51 154 zł94%-15 322 zł0.563
RozwójDoinwestowanieRezygnacja49 818 zł128-0.1%62 233 zł86%-25 310 zł0.568
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja53 085 zł114-2.2%59 314 zł90%-21 176 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja46 439 zł141+2.0%65 281 zł84%-29 584 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian72 482 zł85-6.1%34 929 zł99%-3852 zł0.584
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian71 582 zł88-6.6%35 785 zł99%-4690 zł0.591
●LikwidacjaBez zmianAktywne92 211 zł75-7.7%6945 zł100%10 351 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja59 354 zł96-4.2%52 714 zł95%-14 432 zł0.599
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja58 467 zł99-4.7%53 554 zł94%-15 255 zł0.608
RozwójOgraniczenieRezygnacja62 822 zł88-4.9%48 380 zł98%-11 222 zł0.611
Bez zmianOgraniczenieBez zmian73 782 zł78-6.6%33 585 zł100%-2490 zł0.612
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne93 500 zł68-8.1%5594 zł100%11 700 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja64 644 zł81-6.6%47 063 zł99%-8618 zł0.654
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja63 744 zł84-7.0%47 919 zł99%-9455 zł0.662
LikwidacjaBez zmianBez zmian77 664 zł70-8.4%29 398 zł100%1839 zł0.671
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja65 944 zł74-7.0%45 719 zł99%-7255 zł0.680
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian78 951 zł63-8.9%28 069 zł100%3186 zł0.703
LikwidacjaBez zmianRezygnacja69 831 zł66-8.9%41 527 zł100%-2921 zł0.730
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne98 589 zł53-10.4%0 zł100%17 283 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja71 118 zł59-9.3%40 197 zł100%-1574 zł0.760
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian84 021 zł48-11.2%22 808 zł100%8748 zł0.805
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja76 193 zł44-11.6%34 920 zł100%3994 zł0.853

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 303 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.