HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Gniewino

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy7447 mieszkańcówdochody własne 10 814 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.72% do 0.79%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-7.99% do 23.96%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka84 246 zł133+4.8%21 888 zł70%-71 752 zł0.245
●RozwójProgramPodwyżka89 206 zł121+2.7%16 506 zł73%-66 369 zł0.278
Szeroki programBez zmianPodwyżka80 748 zł124+2.2%31 594 zł70%-71 141 zł0.340
●Bez zmianProgramPodwyżka93 902 zł109+0.7%11 395 zł75%-61 259 zł0.364
RozwójProgramBez zmian72 070 zł121+4.8%53 931 zł68%-71 755 zł0.374
●Szeroki programProgramBez zmian67 125 zł133+6.9%59 189 zł66%-77 120 zł0.389
RozwójBez zmianPodwyżka85 679 zł112+0.2%26 352 zł72%-65 791 zł0.398
Bez zmianProgramBez zmian76 752 zł109+2.7%48 944 zł70%-66 662 zł0.408
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka77 124 zł116+0.7%39 569 zł69%-72 572 zł0.423
Szeroki programBez zmianBez zmian64 144 zł124+4.3%68 745 zł65%-76 322 zł0.450
RozwójBez zmianBez zmian69 061 zł112+2.2%63 519 zł67%-70 989 zł0.466
RozwójProgramObniżka59 406 zł121+6.4%82 276 zł64%-75 729 zł0.484
●OgraniczenieProgramPodwyżka98 934 zł96-1.5%5862 zł77%-55 726 zł0.484
Bez zmianBez zmianPodwyżka90 348 zł100-1.8%21 378 zł75%-60 712 zł0.488
OgraniczenieProgramBez zmian81 766 zł96+0.5%43 562 zł73%-61 150 zł0.488
RozwójWstrzymaniePodwyżka82 067 zł104-1.3%34 314 zł71%-67 209 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka64 078 zł109+4.3%77 300 zł66%-70 649 zł0.490
●Szeroki programProgramObniżka54 472 zł133+8.5%87 522 zł62%-81 081 zł0.518
Szeroki programWstrzymanieBez zmian60 835 zł116+2.7%76 063 zł64%-77 631 zł0.518
Bez zmianBez zmianBez zmian73 715 zł100+0.2%58 562 zł70%-65 927 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka69 078 zł96+2.0%71 934 zł69%-65 153 zł0.538
RozwójWstrzymanieBez zmian65 762 zł104+0.7%70 825 zł66%-72 285 zł0.549
RozwójBez zmianObniżka56 781 zł112+3.8%91 046 zł64%-74 825 zł0.553
Szeroki programBez zmianObniżka51 875 zł124+5.9%96 260 zł62%-80 145 zł0.559
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka86 747 zł92-3.2%29 329 zł74%-62 117 zł0.580
Bez zmianBez zmianObniżka61 425 zł100+1.7%86 101 zł66%-69 776 zł0.582
Głębokie cięcieProgramBez zmian86 653 zł83-1.8%38 627 zł75%-55 786 zł0.596
OgraniczenieBez zmianPodwyżka95 348 zł87-3.9%16 012 zł77%-55 214 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian78 697 zł87-2.0%53 216 zł72%-60 452 zł0.608
Bez zmianWstrzymanieBez zmian70 428 zł92-1.3%65 856 zł69%-67 211 zł0.610
Szeroki programWstrzymanieObniżka48 798 zł116+4.3%103 090 zł61%-81 364 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka103 839 zł83-3.7%555 zł79%-50 340 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka73 953 zł83-0.3%67 240 zł71%-59 804 zł0.620
RozwójWstrzymanieObniżka53 714 zł104+2.2%97 864 zł63%-76 031 zł0.625
OgraniczenieBez zmianObniżka66 392 zł87-0.5%80 927 zł69%-64 317 zł0.645
Bez zmianWstrzymanieObniżka58 369 zł92+0.2%92 907 zł64%-70 970 zł0.665
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka91 760 zł79-5.4%23 947 zł76%-56 602 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian75 423 zł79-3.4%60 495 zł71%-61 719 zł0.700
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian83 553 zł74-4.2%48 547 zł75%-55 122 zł0.717
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka100 221 zł74-6.1%11 022 zł79%-49 864 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka63 350 zł79-2.0%87 614 zł67%-65 494 zł0.734
Głębokie cięcieBez zmianObniżka71 236 zł74-2.8%76 340 zł71%-59 003 zł0.735
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian80 292 zł66-5.6%55 710 zł74%-56 374 zł0.809
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka96 647 zł66-7.5%18 840 zł78%-51 236 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka68 206 zł66-4.2%83 015 zł70%-60 165 zł0.826

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 392 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 2.49 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 87% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.