HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Choczewo

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4864 mieszkańcówdochody własne 14 915 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-4.43% do 1.25%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-7.31% do 38.7%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka345 784 zł133-10.5%28 645 zł79%-114 356 zł0.181
●RozwójProgramPodwyżka351 986 zł121-12.3%21 589 zł80%-107 330 zł0.250
Szeroki programBez zmianPodwyżka333 712 zł124-12.8%65 374 zł79%-114 321 zł0.301
●Szeroki programProgramBez zmian302 866 zł133-8.7%147 005 zł77%-121 962 zł0.338
RozwójProgramBez zmian309 045 zł121-10.5%140 422 zł78%-114 968 zł0.347
●Bez zmianProgramPodwyżka357 899 zł109-14.1%14 839 zł80%-100 610 zł0.355
RozwójBez zmianPodwyżka339 875 zł112-14.5%58 776 zł80%-107 338 zł0.381
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka324 430 zł116-14.1%90 494 zł78%-116 974 zł0.390
Bez zmianProgramBez zmian314 935 zł109-12.3%134 137 zł79%-108 278 zł0.401
Szeroki programBez zmianBez zmian292 024 zł124-11.0%182 212 zł76%-121 649 zł0.423
RozwójBez zmianBez zmian298 164 zł112-12.8%175 672 zł78%-114 697 zł0.459
RozwójWstrzymaniePodwyżka330 611 zł104-15.8%83 874 zł79%-109 967 zł0.475
RozwójProgramObniżka277 215 zł121-9.2%229 968 zł75%-120 602 zł0.477
●OgraniczenieProgramPodwyżka364 402 zł96-16.0%7302 zł81%-93 109 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka345 750 zł100-16.2%52 473 zł80%-100 659 zł0.483
●Szeroki programProgramObniżka271 053 zł133-7.3%236 533 zł74%-127 573 zł0.489
OgraniczenieProgramBez zmian321 409 zł96-14.3%127 188 zł80%-100 817 zł0.493
Szeroki programWstrzymanieBez zmian283 481 zł116-12.3%205 304 zł75%-124 116 zł0.498
Bez zmianProgramObniżka283 087 zł109-11.0%223 701 zł77%-113 935 zł0.501
Bez zmianBez zmianBez zmian304 016 zł100-14.5%169 429 zł79%-108 049 zł0.527
RozwójWstrzymanieBez zmian289 639 zł104-14.1%198 714 zł77%-117 141 zł0.548
Szeroki programBez zmianObniżka261 126 zł124-9.6%269 328 zł74%-127 055 zł0.552
OgraniczenieProgramObniżka289 540 zł96-12.9%217 338 zł78%-106 504 zł0.561
RozwójBez zmianObniżka267 249 zł112-11.4%262 806 zł75%-120 127 zł0.566
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka336 504 zł92-17.5%77 548 zł80%-103 265 zł0.576
OgraniczenieBez zmianPodwyżka352 210 zł87-18.1%45 472 zł81%-93 207 zł0.605
Głębokie cięcieProgramBez zmian327 696 zł83-16.2%121 198 zł80%-93 589 zł0.606
Bez zmianBez zmianObniżka273 083 zł100-13.2%256 805 zł76%-113 502 zł0.609
Szeroki programWstrzymanieObniżka253 133 zł116-11.0%290 944 zł73%-129 385 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka370 717 zł83-17.9%37 zł82%-85 843 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian295 508 zł92-15.8%192 440 zł78%-110 470 zł0.621
OgraniczenieBez zmianBez zmian310 446 zł87-16.4%162 973 zł79%-100 637 zł0.622
RozwójWstrzymanieObniżka259 273 zł104-12.8%284 404 zł74%-122 434 zł0.643
Głębokie cięcieProgramObniżka295 806 zł83-14.9%211 370 zł79%-99 303 zł0.649
OgraniczenieBez zmianObniżka279 492 zł87-15.1%250 702 zł78%-106 118 zł0.680
Bez zmianWstrzymanieObniżka265 125 zł92-14.5%278 352 zł75%-115 786 zł0.695
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka342 986 zł79-19.3%70 519 zł80%-95 782 zł0.696
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian301 960 zł79-17.7%185 934 zł79%-103 027 zł0.718
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian316 691 zł74-18.3%157 023 zł80%-93 455 zł0.734
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka358 482 zł74-20.0%39 062 zł82%-85 987 zł0.735
OgraniczenieWstrzymanieObniżka271 555 zł79-16.4%272 228 zł78%-108 373 zł0.772
Głębokie cięcieBez zmianObniżka285 716 zł74-17.1%244 773 zł79%-98 964 zł0.773
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka349 280 zł66-21.2%63 923 zł82%-88 534 zł0.823
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian308 226 zł66-19.6%179 965 zł80%-95 817 zł0.829
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka277 800 zł66-18.3%266 279 zł78%-101 191 zł0.867

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 499 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.78 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 63% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.