HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Hel

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy2715 mieszkańcówdochody własne 9234 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-5.79% do 0.07%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-22.88% do 45.14%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka217 893 zł133-21.3%22 884 zł62%-120 884 zł0.195
●RozwójProgramPodwyżka222 669 zł121-22.9%17 558 zł62%-115 558 zł0.255
Szeroki programBez zmianPodwyżka210 781 zł124-23.3%53 784 zł62%-119 131 zł0.309
●Szeroki programProgramBez zmian190 775 zł133-19.7%124 645 zł60%-122 074 zł0.350
RozwójProgramBez zmian195 535 zł121-21.3%119 628 zł61%-116 770 zł0.353
●Bez zmianProgramPodwyżka227 189 zł109-24.5%12 499 zł62%-110 499 zł0.356
RozwójBez zmianPodwyżka215 534 zł112-24.9%48 726 zł62%-113 831 zł0.384
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka205 064 zł116-24.5%75 280 zł61%-119 973 zł0.397
Bez zmianProgramBez zmian200 039 zł109-22.9%114 874 zł62%-111 732 zł0.403
Szeroki programBez zmianBez zmian184 429 zł124-21.7%155 485 zł60%-120 252 zł0.429
RozwójBez zmianBez zmian189 165 zł112-23.3%150 495 zł61%-114 974 zł0.460
RozwójWstrzymaniePodwyżka209 829 zł104-26.0%70 207 zł62%-114 656 zł0.478
RozwójProgramObniżka175 392 zł121-20.1%197 780 zł59%-117 673 zł0.479
●OgraniczenieProgramPodwyżka232 024 zł96-26.2%6995 zł65%-104 994 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka220 030 zł100-26.4%43 929 zł62%-108 797 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian204 855 zł96-24.6%110 122 zł62%-106 256 zł0.492
●Szeroki programProgramObniżka170 644 zł133-18.5%202 695 zł58%-122 961 zł0.497
Bez zmianProgramObniżka179 884 zł109-21.7%193 450 zł60%-112 651 zł0.499
Szeroki programWstrzymanieBez zmian179 172 zł116-22.9%175 282 zł59%-121 037 zł0.502
Bez zmianBez zmianBez zmian193 646 zł100-24.9%146 030 zł61%-109 961 zł0.525
RozwójWstrzymanieBez zmian183 921 zł104-24.5%170 258 zł60%-115 743 zł0.547
Szeroki programBez zmianObniżka164 868 zł124-20.5%231 552 zł58%-121 087 zł0.554
OgraniczenieProgramObniżka184 685 zł96-23.5%188 843 zł61%-107 194 zł0.556
RozwójBez zmianObniżka169 592 zł112-22.1%226 991 zł59%-115 825 zł0.563
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka214 337 zł92-27.5%65 394 zł62%-109 606 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka174 061 zł100-23.7%222 683 zł60%-110 828 zł0.602
Głębokie cięcieProgramBez zmian209 548 zł83-26.4%105 615 zł63%-100 932 zł0.604
OgraniczenieBez zmianPodwyżka224 840 zł87-28.1%38 739 zł64%-103 321 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka159 955 zł116-21.7%250 152 zł57%-121 830 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka236 737 zł83-27.9%1716 zł65%-99 644 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian188 414 zł92-26.0%165 824 zł61%-110 714 zł0.618
OgraniczenieBez zmianBez zmian198 435 zł87-26.6%141 433 zł62%-104 514 zł0.619
RozwójWstrzymanieObniżka164 692 zł104-23.3%245 580 zł58%-116 552 zł0.638
Głębokie cięcieProgramObniżka189 364 zł83-25.3%184 350 zł62%-101 890 zł0.643
OgraniczenieBez zmianObniżka178 835 zł87-25.4%218 100 zł61%-105 401 zł0.672
Bez zmianWstrzymanieObniżka169 172 zł92-24.9%241 260 zł60%-111 540 zł0.687
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka219 162 zł79-29.2%60 184 zł63%-104 109 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian193 218 zł79-27.7%161 212 zł62%-105 246 zł0.713
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian203 102 zł74-28.3%136 949 zł63%-99 218 zł0.730
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka229 526 zł74-29.7%34 074 zł65%-98 000 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka173 961 zł79-26.6%236 663 zł61%-106 092 zł0.763
Głębokie cięcieBez zmianObniżka183 488 zł74-27.2%213 631 zł62%-100 125 zł0.764
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka223 864 zł66-30.8%55 462 zł65%-98 768 zł0.822
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian197 900 zł66-29.4%156 715 zł62%-99 931 zł0.824
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka178 629 zł66-28.3%232 179 zł62%-100 797 zł0.857

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 377 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej -0.57 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 100% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.