HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat pucki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy92 383 mieszkańcówdochody własne 8632 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności0.07% do 2.31%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.49% do 15.41%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne47 061 zł132+18.1%25 389 zł85%-24 252 zł0.308
●RozwójBez zmianAktywne50 289 zł119+15.8%21 337 zł88%-20 193 zł0.333
●RozwójDoinwestowanieAktywne44 223 zł137+18.1%27 845 zł84%-26 693 zł0.334
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne47 417 zł123+15.5%23 862 zł86%-22 685 zł0.354
●Szeroki programOgraniczenieAktywne53 484 zł110+14.6%18 416 zł92%-17 279 zł0.354
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne40 932 zł150+20.4%31 961 zł81%-30 825 zł0.358
Bez zmianBez zmianAktywne53 424 zł105+13.3%17 421 zł92%-16 253 zł0.398
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne52 504 zł108+12.7%18 281 zł92%-17 114 zł0.406
●RozwójOgraniczenieAktywne56 633 zł97+12.4%14 447 zł95%-13 310 zł0.427
Szeroki programBez zmianBez zmian35 760 zł127+17.1%40 903 zł80%-30 422 zł0.455
RozwójBez zmianBez zmian39 091 zł114+14.8%37 874 zł83%-26 306 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian42 160 zł105+13.7%34 008 zł85%-23 474 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian33 042 zł132+17.1%44 314 zł77%-32 787 zł0.481
●OgraniczenieBez zmianAktywne58 425 zł90+10.5%11 938 zł97%-10 780 zł0.487
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian36 339 zł118+14.6%41 326 zł81%-28 722 zł0.491
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne57 493 zł93+10.0%12 813 zł96%-11 656 zł0.493
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian29 648 zł145+19.5%47 414 zł75%-36 975 zł0.502
Bez zmianBez zmianBez zmian42 328 zł100+12.4%34 953 zł85%-22 309 zł0.513
●Bez zmianOgraniczenieAktywne59 693 zł83+10.0%10 613 zł98%-9456 zł0.522
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian41 406 zł103+11.8%35 823 zł85%-23 173 zł0.523
RozwójOgraniczenieBez zmian45 414 zł92+11.5%31 067 zł88%-19 448 zł0.530
Szeroki programBez zmianRezygnacja29 630 zł123+16.6%50 624 zł75%-33 951 zł0.537
RozwójBez zmianRezygnacja33 025 zł110+14.3%47 504 zł79%-29 793 zł0.547
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja36 035 zł101+13.2%43 750 zł82%-26 998 zł0.554
RozwójDoinwestowanieRezygnacja26 972 zł128+16.6%53 944 zł75%-36 279 zł0.562
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja30 332 zł114+14.1%50 862 zł76%-32 173 zł0.571
OgraniczenieBez zmianBez zmian47 311 zł85+9.6%29 613 zł91%-16 857 zł0.578
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja23 514 zł141+18.9%57 139 zł72%-40 508 zł0.582
Bez zmianBez zmianRezygnacja36 325 zł96+11.8%44 572 zł83%-25 756 zł0.586
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian46 376 zł88+9.1%30 507 zł89%-17 736 zł0.586
●LikwidacjaBez zmianAktywne63 331 zł75+7.8%6565 zł99%-5417 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja35 403 zł99+11.3%45 452 zł82%-26 620 zł0.596
RozwójOgraniczenieRezygnacja39 352 zł88+10.9%40 802 zł84%-22 930 zł0.599
Bez zmianOgraniczenieBez zmian48 576 zł78+9.1%28 307 zł92%-15 536 zł0.607
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne64 586 zł68+7.3%5254 zł99%-4107 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja41 312 zł81+9.1%39 260 zł86%-20 300 zł0.642
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja40 377 zł84+8.6%40 154 zł86%-21 178 zł0.650
LikwidacjaBez zmianBez zmian52 199 zł70+7.0%24 410 zł96%-11 515 zł0.665
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja42 577 zł74+8.6%37 954 zł87%-18 978 zł0.667
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian53 452 zł63+6.4%23 117 zł97%-10 207 zł0.698
LikwidacjaBez zmianRezygnacja46 204 zł66+6.4%34 052 zł92%-14 952 zł0.719
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja47 457 zł59+5.9%32 760 zł93%-13 644 zł0.749
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne69 389 zł53+4.6%0 zł100%1137 zł0.750
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian58 237 zł48+3.8%18 160 zł99%-4983 zł0.801
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja52 246 zł44+3.3%27 790 zł98%-8415 zł0.845

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 293 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.73 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 44% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.