HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Kartuzy

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy34 301 mieszkańcówdochody własne 7790 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.11% do 0.7%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-8.14% do 28.58%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka89 350 zł133+7.6%18 232 zł73%-51 604 zł0.241
●RozwójProgramPodwyżka93 523 zł121+5.5%13 771 zł75%-47 185 zł0.276
Szeroki programBez zmianPodwyżka86 417 zł124+5.0%27 323 zł73%-50 674 zł0.337
●Bez zmianProgramPodwyżka97 452 zł109+3.4%9562 zł78%-43 017 zł0.363
RozwójProgramBez zmian78 721 zł121+7.6%48 756 zł71%-50 925 zł0.373
●Szeroki programProgramBez zmian74 557 zł133+9.8%53 147 zł70%-55 342 zł0.389
RozwójBez zmianPodwyżka90 570 zł112+2.9%22 944 zł75%-46 278 zł0.396
Bez zmianProgramBez zmian82 639 zł109+5.5%44 616 zł74%-46 768 zł0.408
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka83 493 zł116+3.4%34 573 zł72%-51 450 zł0.419
Szeroki programBez zmianBez zmian72 064 zł124+7.1%62 252 zł69%-54 343 zł0.449
RozwójBez zmianBez zmian76 206 zł112+5.0%57 885 zł71%-49 917 zł0.465
●OgraniczenieProgramPodwyżka101 562 zł96+1.2%5129 zł79%-38 618 zł0.483
RozwójProgramObniżka67 772 zł121+9.2%75 421 zł68%-53 780 zł0.486
RozwójWstrzymaniePodwyżka87 654 zł104+1.4%30 186 zł75%-47 045 zł0.486
Bez zmianBez zmianPodwyżka94 479 zł100+0.9%18 815 zł78%-42 132 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian86 736 zł96+3.2%40 252 zł77%-42 383 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka71 683 zł109+7.1%71 289 zł71%-49 592 zł0.492
Szeroki programWstrzymanieBez zmian69 404 zł116+5.5%68 902 zł68%-55 096 zł0.515
Bez zmianBez zmianBez zmian80 105 zł100+2.9%53 767 zł74%-45 754 zł0.520
●Szeroki programProgramObniżka63 616 zł133+11.4%79 802 zł66%-58 220 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka75 771 zł96+4.7%66 959 zł73%-45 168 zł0.541
RozwójWstrzymanieBez zmian73 555 zł104+3.4%64 526 zł71%-50 662 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka65 584 zł112+6.5%83 797 zł68%-52 705 zł0.555
Szeroki programBez zmianObniżka61 448 zł124+8.7%88 156 zł66%-57 121 zł0.561
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka91 570 zł92-0.6%26 048 zł77%-42 891 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka69 474 zł100+4.4%79 688 zł70%-48 539 zł0.584
Głębokie cięcieProgramBez zmian90 744 zł83+0.9%36 259 zł79%-38 101 zł0.597
OgraniczenieBez zmianPodwyżka98 566 zł87-1.3%14 462 zł79%-37 760 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian84 179 zł87+0.7%49 436 zł77%-41 397 zł0.608
Bez zmianWstrzymanieBez zmian77 461 zł92+1.4%60 400 zł73%-46 478 zł0.609
Szeroki programWstrzymanieObniżka58 985 zł116+7.1%94 358 zł65%-57 810 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka105 582 zł83-1.1%833 zł81%-34 322 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka79 769 zł83+2.4%63 153 zł76%-40 889 zł0.623
RozwójWstrzymanieObniżka63 128 zł104+5.0%89 990 zł68%-53 385 zł0.625
OgraniczenieBez zmianObniżka73 539 zł87+2.2%75 567 zł73%-44 142 zł0.648
Bez zmianWstrzymanieObniżka67 027 zł92+2.9%85 873 zł70%-49 210 zł0.665
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka95 667 zł79-2.8%21 684 zł79%-38 508 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian81 544 zł79-0.8%56 051 zł76%-42 061 zł0.700
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian88 164 zł74-1.6%45 642 zł79%-37 139 zł0.718
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka102 563 zł74-3.6%10 395 zł81%-33 489 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka71 101 zł79+0.7%81 672 zł72%-44 802 zł0.736
Głębokie cięcieBez zmianObniżka77 515 zł74-0.1%71 782 zł76%-39 847 zł0.738
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian85 538 zł66-3.1%52 187 zł78%-37 794 zł0.809
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka99 673 zł66-5.0%17 540 zł80%-34 226 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka75 085 zł66-1.6%77 878 zł75%-40 497 zł0.828

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 325 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.90 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 81% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.