HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Chmielno

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy7750 mieszkańcówdochody własne 8475 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.93% do 1.89%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-4.58% do 23.11%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka72 819 zł133+9.5%18 811 zł78%-45 080 zł0.253
●RozwójProgramPodwyżka77 159 zł121+7.4%14 115 zł79%-40 384 zł0.282
Szeroki programBez zmianPodwyżka70 206 zł124+6.9%25 648 zł78%-44 643 zł0.344
●Bez zmianProgramPodwyżka81 250 zł109+5.3%9675 zł82%-35 944 zł0.365
RozwójProgramBez zmian63 127 zł121+9.5%41 965 zł76%-45 679 zł0.377
●Szeroki programProgramBez zmian58 798 zł133+11.7%46 530 zł73%-50 362 zł0.397
RozwójBez zmianPodwyżka74 524 zł112+4.8%21 009 zł79%-39 971 zł0.399
Bez zmianProgramBez zmian67 206 zł109+7.4%37 655 zł78%-41 252 zł0.409
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka67 395 zł116+5.3%31 387 zł77%-45 853 zł0.425
Szeroki programBez zmianBez zmian56 607 zł124+9.0%53 238 zł73%-49 745 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian60 913 zł112+6.9%48 698 zł76%-45 087 zł0.466
●OgraniczenieProgramPodwyżka85 555 zł96+3.0%4945 zł83%-31 214 zł0.484
RozwójProgramObniżka52 757 zł121+11.2%63 135 zł72%-49 584 zł0.486
Bez zmianBez zmianPodwyżka78 593 zł100+2.7%16 636 zł81%-35 556 zł0.488
OgraniczenieProgramBez zmian71 497 zł96+5.1%33 087 zł80%-36 540 zł0.488
RozwójWstrzymaniePodwyżka71 721 zł104+3.2%26 738 zł79%-41 171 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka56 828 zł109+9.0%58 834 zł75%-45 168 zł0.490
Bez zmianBez zmianBez zmian64 971 zł100+4.8%44 412 zł78%-40 685 zł0.519
Szeroki programWstrzymanieBez zmian54 051 zł116+7.4%58 556 zł72%-50 840 zł0.519
●Szeroki programProgramObniżka48 436 zł133+13.4%67 691 zł69%-54 257 zł0.524
OgraniczenieProgramObniżka61 109 zł96+6.7%54 278 zł77%-40 468 zł0.537
RozwójWstrzymanieBez zmian58 366 zł104+5.3%54 006 zł75%-46 172 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka50 857 zł112+8.5%69 256 zł72%-48 861 zł0.552
Szeroki programBez zmianObniżka46 558 zł124+10.6%73 787 zł68%-53 508 zł0.561
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka75 798 zł92+1.2%22 427 zł81%-36 745 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka54 907 zł100+6.3%64 978 zł75%-44 468 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian75 690 zł83+2.7%28 831 zł82%-31 944 zł0.596
OgraniczenieBez zmianPodwyżka82 872 zł87+0.5%12 081 zł83%-30 855 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian69 236 zł87+2.5%39 872 zł80%-36 001 zł0.606
Bez zmianWstrzymanieBez zmian62 432 zł92+3.2%49 711 zł77%-41 760 zł0.608
Szeroki programWstrzymanieObniżka44 192 zł116+9.0%78 738 zł67%-54 519 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka89 760 zł83+0.7%398 zł86%-26 602 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka65 292 zł83+4.2%50 182 zł79%-35 884 zł0.618
RozwójWstrzymanieObniżka48 498 zł104+6.9%74 198 zł71%-49 861 zł0.622
OgraniczenieBez zmianObniżka59 161 zł87+4.0%60 528 zł77%-39 798 zł0.642
Bez zmianWstrzymanieObniżka52 557 zł92+4.8%69 912 zł74%-45 459 zł0.661
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka80 087 zł79-1.0%17 861 zł83%-32 031 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian66 707 zł79+1.0%45 160 zł79%-37 064 zł0.698
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian73 405 zł74+0.2%35 819 zł82%-31 432 zł0.715
OgraniczenieWstrzymanieObniżka56 822 zł79+2.5%65 380 zł76%-40 776 zł0.730
Głębokie cięcieBez zmianObniżka63 320 zł74+1.7%56 556 zł79%-35 241 zł0.732
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka87 053 zł74-1.8%7813 zł86%-26 269 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian70 886 zł66-1.3%41 027 zł81%-32 482 zł0.806
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka84 279 zł66-3.3%13 512 zł85%-27 433 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka60 990 zł66+0.2%61 399 zł79%-36 207 zł0.822

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 339 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.50 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 65% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.