HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat kartuski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy155 382 mieszkańcówdochody własne 7992 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności0.11% do 4.1%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-4.75% do 22.32%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne66 931 zł132+29.3%24 598 zł79%-39 103 zł0.293
●RozwójDoinwestowanieAktywne64 059 zł137+29.3%26 800 zł78%-41 278 zł0.319
●RozwójBez zmianAktywne69 871 zł119+26.8%20 540 zł80%-35 030 zł0.324
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne61 061 zł150+31.8%30 920 zł77%-45 418 zł0.339
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne66 971 zł123+26.5%22 794 zł79%-37 252 zł0.344
●Szeroki programOgraniczenieAktywne73 033 zł110+25.6%17 946 zł82%-32 452 zł0.347
Bez zmianBez zmianAktywne72 730 zł105+24.1%16 598 zł82%-31 067 zł0.393
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne71 775 zł108+23.5%17 493 zł82%-31 963 zł0.401
●RozwójOgraniczenieAktywne75 901 zł97+23.1%13 959 zł84%-28 462 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian54 639 zł127+28.3%45 664 zł76%-43 157 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian57 690 zł114+25.8%43 506 zł77%-39 045 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian51 893 zł132+28.3%49 676 zł74%-45 275 zł0.478
Szeroki programOgraniczenieBez zmian60 720 zł105+24.6%39 119 zł79%-36 529 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne77 456 zł90+21.1%11 387 zł85%-25 868 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne76 490 zł93+20.5%12 296 zł84%-26 778 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian54 916 zł118+25.6%47 557 zł77%-41 210 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian48 785 zł145+30.8%51 920 zł71%-49 453 zł0.496
Bez zmianBez zmianBez zmian60 659 zł100+23.1%41 560 zł79%-35 042 zł0.515
●Bez zmianOgraniczenieAktywne78 690 zł83+20.5%10 096 zł86%-24 578 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian59 702 zł103+22.5%42 479 zł79%-35 942 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian63 699 zł92+22.2%37 170 zł80%-32 499 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja48 032 zł123+27.7%59 381 zł73%-45 537 zł0.540
RozwójBez zmianRezygnacja51 151 zł110+25.2%57 225 zł76%-41 394 zł0.553
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja54 117 zł101+24.0%52 961 zł77%-38 904 zł0.559
RozwójDoinwestowanieRezygnacja45 350 zł128+27.7%63 286 zł71%-47 628 zł0.565
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja48 440 zł114+24.9%61 153 zł74%-43 533 zł0.577
OgraniczenieBez zmianBez zmian65 368 zł85+20.1%36 567 zł82%-29 864 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja42 175 zł141+30.2%65 505 zł68%-51 837 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian64 400 zł88+19.6%37 500 zł81%-30 776 zł0.589
Bez zmianBez zmianRezygnacja54 186 zł96+22.5%55 152 zł77%-37 361 zł0.593
●LikwidacjaBez zmianAktywne82 095 zł75+18.2%6278 zł88%-20 771 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja53 229 zł99+21.9%56 071 zł77%-38 260 zł0.603
RozwójOgraniczenieRezygnacja57 164 zł88+21.6%50 884 zł79%-34 844 zł0.605
Bez zmianOgraniczenieBez zmian66 600 zł78+19.6%35 300 zł83%-28 576 zł0.610
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne83 318 zł68+17.6%4999 zł90%-19 493 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja58 898 zł81+19.6%50 156 zł80%-32 178 zł0.649
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja57 930 zł84+19.0%51 088 zł79%-33 090 zł0.657
LikwidacjaBez zmianBez zmian69 991 zł70+17.2%31 671 zł85%-24 785 zł0.668
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja60 130 zł74+19.0%48 888 zł81%-30 890 zł0.674
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian71 211 zł63+16.6%30 415 zł86%-23 510 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja63 525 zł66+16.6%45 255 zł83%-27 095 zł0.726
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne87 863 zł53+14.7%0 zł95%-14 506 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja64 746 zł59+16.1%43 999 zł84%-25 820 zł0.755
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian75 741 zł48+13.8%25 788 zł90%-18 540 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja69 278 zł44+13.3%39 392 zł87%-20 846 zł0.850

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 276 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.13 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 63% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.