HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat tucholski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy46 763 mieszkańcówdochody własne 8536 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.25% do 0.5%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów2.71% do 17.32%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne64 249 zł132+1.1%25 514 zł98%-11 006 zł0.293
●RozwójDoinwestowanieAktywne61 200 zł137+1.1%28 149 zł96%-13 632 zł0.318
●RozwójBez zmianAktywne67 356 zł119-0.9%21 546 zł99%-7036 zł0.324
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne58 029 zł150+3.1%32 183 zł92%-17 675 zł0.338
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne64 267 zł123-1.1%24 268 zł98%-9719 zł0.344
●Szeroki programOgraniczenieAktywne70 780 zł110-1.9%18 427 zł99%-3919 zł0.347
Bez zmianBez zmianAktywne70 362 zł105-3.1%17 732 zł99%-3192 zł0.394
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne69 452 zł108-3.5%18 583 zł99%-4044 zł0.401
●RozwójOgraniczenieAktywne73 806 zł97-3.8%14 549 zł100%-41 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian51 065 zł127+0.3%43 040 zł91%-18 751 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian54 291 zł114-1.7%40 136 zł93%-14 709 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian48 152 zł132+0.3%46 670 zł87%-21 286 zł0.478
Szeroki programOgraniczenieBez zmian57 573 zł105-2.7%36 032 zł96%-11 689 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne75 460 zł90-5.5%12 146 zł100%2383 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne74 537 zł93-5.9%13 012 zł100%1516 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian51 337 zł118-1.9%43 813 zł92%-17 302 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian44 863 zł145+2.3%49 646 zł85%-25 399 zł0.495
Bez zmianBez zmianBez zmian57 416 zł100-3.8%37 347 zł97%-10 794 zł0.516
●Bez zmianOgraniczenieAktywne76 737 zł83-5.9%10 812 zł100%3716 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian56 502 zł103-4.3%38 216 zł96%-11 650 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian60 719 zł92-4.6%33 239 zł99%-7739 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja43 925 zł123-0.2%53 900 zł86%-23 128 zł0.541
RozwójBez zmianRezygnacja47 223 zł110-2.2%50 936 zł89%-19 038 zł0.554
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja50 438 zł101-3.2%46 949 zł92%-16 061 zł0.560
RozwójDoinwestowanieRezygnacja41 080 zł128-0.2%57 430 zł84%-25 619 zł0.566
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja44 337 zł114-2.4%54 510 zł87%-21 587 zł0.578
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja37 719 zł141+1.8%60 510 zł81%-29 782 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian62 495 zł85-6.2%31 927 zł99%-5241 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian61 569 zł88-6.7%32 811 zł99%-6111 zł0.589
Bez zmianBez zmianRezygnacja50 420 zł96-4.3%48 120 zł93%-15 075 zł0.594
●LikwidacjaBez zmianAktywne80 461 zł75-7.8%6673 zł100%7847 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja49 507 zł99-4.8%48 990 zł92%-15 929 zł0.603
RozwójOgraniczenieRezygnacja53 657 zł88-5.1%44 112 zł96%-12 061 zł0.606
Bez zmianOgraniczenieBez zmian63 769 zł78-6.7%30 611 zł99%-3911 zł0.610
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne81 725 zł68-8.3%5352 zł100%9166 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja55 503 zł81-6.7%42 696 zł98%-9516 zł0.650
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja54 578 zł84-7.2%43 580 zł97%-10 385 zł0.657
LikwidacjaBez zmianBez zmian67 478 zł70-8.6%26 615 zł100%202 zł0.669
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja56 778 zł74-7.2%41 380 zł98%-8185 zł0.675
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian68 739 zł63-9.0%25 313 zł100%1519 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja60 491 zł66-9.0%37 380 zł99%-4067 zł0.726
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne86 620 zł53-10.6%0 zł100%14 508 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja61 753 zł59-9.5%36 077 zł99%-2750 zł0.756
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian73 617 zł48-11.3%20 252 zł100%6841 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja66 635 zł44-11.7%30 998 zł100%2578 zł0.850

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 295 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.50 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 7% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.