HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bukowiec

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4844 mieszkańcówdochody własne 12 427 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.4% do 0.97%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.65% do 27.41%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka174 070 zł133-2.7%24 182 zł87%-44 406 zł0.209
●RozwójProgramPodwyżka179 513 zł121-4.6%18 158 zł90%-38 396 zł0.262
Szeroki programBez zmianPodwyżka167 511 zł124-5.1%39 291 zł87%-45 291 zł0.318
●Bez zmianProgramPodwyżka184 681 zł109-6.5%12 420 zł94%-32 670 zł0.359
RozwójProgramBez zmian153 136 zł121-2.7%71 014 zł85%-48 389 zł0.359
●Szeroki programProgramBez zmian147 712 zł133-0.7%76 790 zł83%-54 377 zł0.362
RozwójBez zmianPodwyżka172 921 zł112-7.0%33 368 zł90%-39 317 zł0.389
Bez zmianProgramBez zmian158 288 zł109-4.6%65 519 zł87%-42 686 zł0.405
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka161 851 zł116-6.5%50 419 zł86%-47 931 zł0.405
Szeroki programBez zmianBez zmian141 935 zł124-3.2%91 069 zł83%-54 928 zł0.435
RozwójBez zmianBez zmian147 326 zł112-5.1%85 329 zł85%-48 977 zł0.462
RozwójProgramObniżka133 628 zł121-1.2%110 778 zł82%-55 760 zł0.480
RozwójWstrzymaniePodwyżka167 274 zł104-8.4%44 478 zł88%-41 940 zł0.482
●OgraniczenieProgramPodwyżka190 284 zł96-8.6%6119 zł96%-26 386 zł0.483
Bez zmianBez zmianPodwyżka178 058 zł100-8.9%27 736 zł93%-33 626 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian163 868 zł96-6.7%59 525 zł90%-36 430 zł0.491
Bez zmianProgramObniżka138 766 zł109-3.2%105 297 zł84%-50 073 zł0.496
●Szeroki programProgramObniżka128 217 zł133+0.8%116 540 zł80%-61 731 zł0.503
Szeroki programWstrzymanieBez zmian136 746 zł116-4.6%101 416 zł82%-57 358 zł0.508
Bez zmianBez zmianBez zmian152 446 zł100-7.0%79 869 zł86%-43 309 zł0.524
RozwójWstrzymanieBez zmian142 151 zł104-6.5%95 661 zł84%-51 389 zł0.548
OgraniczenieProgramObniżka144 330 zł96-5.3%99 322 zł86%-43 838 zł0.550
Szeroki programBez zmianObniżka123 020 zł124-1.7%129 689 zł80%-62 036 zł0.555
RozwójBez zmianObniżka128 398 zł112-3.7%123 964 zł82%-56 102 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka172 425 zł92-10.2%38 958 zł91%-36 233 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka133 505 zł100-5.6%118 518 zł83%-50 450 zł0.596
Głębokie cięcieProgramBez zmian169 299 zł83-8.9%54 038 zł94%-30 354 zł0.601
OgraniczenieBez zmianPodwyżka183 624 zł87-10.9%21 758 zł96%-27 384 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka118 181 zł116-3.2%139 363 zł79%-64 310 zł0.615
OgraniczenieBez zmianBez zmian157 989 zł87-9.0%73 916 zł89%-37 095 zł0.615
Bez zmianWstrzymanieBez zmian147 284 zł92-8.4%90 187 zł86%-45 705 zł0.616
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka195 736 zł83-10.7%0 zł98%-20 283 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka123 573 zł104-5.1%133 623 zł81%-58 358 zł0.634
Głębokie cięcieProgramObniżka149 745 zł83-7.5%94 106 zł88%-37 782 zł0.635
OgraniczenieBez zmianObniżka139 032 zł87-7.7%112 776 zł85%-44 257 zł0.664
Bez zmianWstrzymanieObniżka128 693 zł92-7.0%128 163 zł83%-52 690 zł0.681
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka178 008 zł79-12.2%32 961 zł95%-29 969 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian152 845 zł79-10.4%84 215 zł87%-39 469 zł0.710
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian163 384 zł74-11.1%68 735 zł94%-31 058 zł0.726
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka189 040 zł74-12.9%16 216 zł97%-21 320 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka134 236 zł79-9.0%122 298 zł84%-46 476 zł0.754
Głębokie cięcieBez zmianObniżka144 411 zł74-9.8%107 670 zł87%-38 240 zł0.754
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian158 256 zł66-12.5%78 916 zł91%-33 412 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka183 441 zł66-14.2%27 301 zł97%-23 885 zł0.822
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka139 631 zł66-11.1%117 178 zł86%-40 440 zł0.847

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 433 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 8.55 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 38% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.