HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Gąsawa

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4930 mieszkańcówdochody własne 9459 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.56% do 2.06%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-5.47% do 34.23%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka174 887 zł133-2.7%20 825 zł80%-62 772 zł0.205
●RozwójProgramPodwyżka179 564 zł121-4.6%15 647 zł81%-57 595 zł0.260
Szeroki programBez zmianPodwyżka169 037 zł124-5.1%37 940 zł80%-62 399 zł0.315
●Bez zmianProgramPodwyżka183 986 zł109-6.5%10 735 zł82%-52 683 zł0.358
RozwójProgramBez zmian155 931 zł121-2.7%74 400 zł79%-63 130 zł0.358
●Szeroki programProgramBez zmian151 267 zł133-0.7%79 316 zł78%-68 289 zł0.360
RozwójBez zmianPodwyżka173 690 zł112-7.0%32 849 zł81%-57 250 zł0.387
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka164 148 zł116-6.5%50 092 zł79%-63 922 zł0.401
Bez zmianProgramBez zmian160 339 zł109-4.6%69 746 zł80%-58 236 zł0.404
Szeroki programBez zmianBez zmian146 104 zł124-3.1%95 844 zł78%-67 721 zł0.434
RozwójBez zmianBez zmian150 743 zł112-5.1%90 956 zł79%-62 590 zł0.462
RozwójWstrzymaniePodwyżka168 811 zł104-8.4%45 169 zł80%-58 758 zł0.479
RozwójProgramObniżka138 429 zł121-1.2%118 868 zł78%-67 213 zł0.481
●OgraniczenieProgramPodwyżka188 692 zł96-8.5%5425 zł84%-47 373 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka178 087 zł100-8.8%28 199 zł82%-52 364 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian165 028 zł96-6.7%64 761 zł81%-52 949 zł0.492
Bez zmianProgramObniżka142 827 zł109-3.1%114 224 zł78%-62 332 zł0.498
●Szeroki programProgramObniżka133 776 zł133+0.8%123 773 zł75%-72 358 zł0.503
Szeroki programWstrzymanieBez zmian141 628 zł116-4.6%107 118 zł78%-69 117 zł0.505
Bez zmianBez zmianBez zmian155 126 zł100-7.0%86 328 zł80%-57 723 zł0.524
RozwójWstrzymanieBez zmian146 277 zł104-6.5%102 213 zł78%-63 971 zł0.547
OgraniczenieProgramObniżka147 504 zł96-5.3%109 406 zł79%-57 063 zł0.553
Szeroki programBez zmianObniżka129 123 zł124-1.7%139 078 zł75%-71 647 zł0.556
RozwójBez zmianObniżka133 751 zł112-3.6%134 201 zł77%-66 529 zł0.561
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka173 219 zł92-10.2%40 506 zł82%-53 859 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka138 125 zł100-5.5%129 584 zł78%-61 676 zł0.598
Głębokie cięcieProgramBez zmian169 603 zł83-8.8%60 259 zł83%-47 804 zł0.603
OgraniczenieBez zmianPodwyżka182 766 zł87-10.8%23 201 zł84%-47 085 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka124 953 zł116-3.1%149 620 zł74%-72 948 zł0.615
Bez zmianWstrzymanieBez zmian150 671 zł92-8.4%97 573 zł79%-59 091 zł0.616
OgraniczenieBez zmianBez zmian159 788 zł87-9.0%81 507 zł81%-52 467 zł0.616
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka193 284 zł83-10.6%365 zł86%-42 205 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka129 592 zł104-5.1%144 731 zł76%-67 817 zł0.635
Głębokie cięcieProgramObniżka152 066 zł83-7.4%105 030 zł81%-51 934 zł0.638
OgraniczenieBez zmianObniżka142 773 zł87-7.6%125 040 zł79%-56 437 zł0.667
Bez zmianWstrzymanieObniżka133 976 zł92-7.0%140 103 zł78%-62 950 zł0.682
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka177 911 zł79-12.2%35 492 zł83%-48 562 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian155 345 zł79-10.4%92 706 zł81%-53 817 zł0.710
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian164 335 zł74-11.1%77 145 zł83%-47 352 zł0.727
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka187 330 zł74-12.9%18 528 zł86%-41 948 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka138 637 zł79-9.0%135 511 zł79%-57 694 zł0.757
Głębokie cięcieBez zmianObniżka147 309 zł74-9.7%120 689 zł81%-51 338 zł0.758
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian159 905 zł66-12.4%88 332 zł82%-48 685 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka182 487 zł66-14.2%30 690 zł84%-43 408 zł0.822
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka143 185 zł66-11.1%131 149 zł80%-52 579 zł0.850

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 368 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.55 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 61% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.