HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Barcin

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy14 041 mieszkańcówdochody własne 9564 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.68% do 0.42%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.67% do 21.95%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka87 846 zł133-1.9%20 190 zł85%-34 039 zł0.242
●RozwójProgramPodwyżka92 532 zł121-3.9%15 096 zł87%-28 954 zł0.277
Szeroki programBez zmianPodwyżka84 438 zł124-4.4%27 774 zł85%-34 332 zł0.339
●Bez zmianProgramPodwyżka96 962 zł109-5.8%10 267 zł91%-24 133 zł0.364
RozwójProgramBez zmian75 990 zł121-1.9%44 748 zł82%-36 584 zł0.373
●Szeroki programProgramBez zmian71 318 zł133+0.0%49 698 zł81%-41 652 zł0.388
RozwójBez zmianPodwyżka89 099 zł112-6.3%22 755 zł86%-29 275 zł0.397
Bez zmianProgramBez zmian80 407 zł109-3.9%40 059 zł85%-31 779 zł0.408
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka80 984 zł116-5.8%33 988 zł84%-36 170 zł0.421
Szeroki programBez zmianBez zmian68 409 zł124-2.4%56 801 zł80%-41 692 zł0.449
RozwójBez zmianBez zmian73 057 zł112-4.4%51 878 zł82%-36 652 zł0.466
●OgraniczenieProgramPodwyżka101 678 zł96-7.9%5065 zł95%-18 942 zł0.483
RozwójProgramObniżka63 767 zł121-0.5%67 020 zł79%-42 211 zł0.484
Bez zmianBez zmianPodwyżka93 505 zł100-8.1%17 998 zł90%-24 482 zł0.488
RozwójWstrzymaniePodwyżka85 656 zł104-7.7%28 956 zł86%-31 100 zł0.488
OgraniczenieProgramBez zmian85 105 zł96-6.0%35 033 zł87%-26 609 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka68 174 zł109-2.4%62 342 zł81%-37 419 zł0.491
Szeroki programWstrzymanieBez zmian65 258 zł116-3.9%62 547 zł79%-43 370 zł0.517
●Szeroki programProgramObniżka59 105 zł133+1.6%71 959 zł76%-47 267 zł0.517
Bez zmianBez zmianBez zmian77 449 zł100-6.3%47 217 zł85%-31 875 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka72 859 zł96-4.6%57 331 zł84%-32 264 zł0.539
RozwójWstrzymanieBez zmian69 916 zł104-5.8%57 613 zł81%-38 317 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka61 204 zł112-2.9%73 500 zł78%-42 092 zł0.554
Szeroki programBez zmianObniżka56 567 zł124-1.0%78 412 zł76%-47 120 zł0.559
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka90 071 zł92-9.5%24 239 zł88%-26 295 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka65 586 zł100-4.8%68 850 zł81%-37 327 zł0.583
Głębokie cięcieProgramBez zmian89 689 zł83-8.1%30 364 zł92%-21 573 zł0.597
OgraniczenieBez zmianPodwyżka98 192 zł87-10.2%12 978 zł95%-19 322 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian82 119 zł87-8.3%42 222 zł86%-26 736 zł0.608
Bez zmianWstrzymanieBez zmian74 318 zł92-7.7%52 941 zł84%-33 528 zł0.610
Szeroki programWstrzymanieObniżka53 640 zł116-2.4%83 770 zł76%-48 680 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka106 278 zł83-10.0%0 zł97%-13 886 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka77 431 zł83-6.7%52 843 zł86%-27 243 zł0.622
RozwójWstrzymanieObniżka58 287 zł104-4.4%78 847 zł78%-43 640 zł0.625
OgraniczenieBez zmianObniżka70 243 zł87-6.9%63 920 zł84%-32 204 zł0.647
Bez zmianWstrzymanieObniżka62 679 zł92-6.3%74 186 zł80%-38 863 zł0.666
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka94 772 zł79-11.5%19 211 zł93%-21 119 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian79 001 zł79-9.7%47 933 zł86%-28 374 zł0.701
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian86 675 zł74-10.4%37 772 zł91%-21 731 zł0.717
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka102 764 zł74-12.2%8283 zł97%-14 297 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka67 349 zł79-8.3%69 191 zł83%-33 724 zł0.736
Głębokie cięcieBez zmianObniżka74 788 zł74-9.1%59 601 zł86%-27 214 zł0.737
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian83 569 zł66-11.8%43 370 zł90%-23 354 zł0.809
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka99 356 zł66-13.5%14 403 zł96%-16 079 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka71 905 zł66-10.4%64 810 zł85%-28 719 zł0.828

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 369 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.75 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 45% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.