HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat żniński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy67 080 mieszkańcówdochody własne 8038 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.51% do 0.38%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów1.06% do 19.46%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne64 815 zł132-0.8%24 986 zł90%-20 380 zł0.293
●RozwójDoinwestowanieAktywne61 835 zł137-0.8%27 453 zł87%-22 840 zł0.319
●RozwójBez zmianAktywne67 846 zł119-2.8%21 014 zł93%-16 408 zł0.324
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne58 744 zł150+1.2%31 487 zł85%-26 882 zł0.338
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne64 828 zł123-3.0%23 568 zł91%-18 923 zł0.344
●Szeroki programOgraniczenieAktywne71 158 zł110-3.7%18 110 zł96%-13 505 zł0.347
Bez zmianBez zmianAktywne70 782 zł105-4.9%17 192 zł96%-12 556 zł0.393
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne69 850 zł108-5.4%18 067 zł96%-13 432 zł0.401
●RozwójOgraniczenieAktywne74 113 zł97-5.7%14 224 zł98%-9619 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian52 012 zł127-1.6%43 402 zł84%-26 796 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian55 159 zł114-3.5%40 749 zł86%-22 763 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian49 164 zł132-1.6%47 123 zł82%-29 177 zł0.478
Szeroki programOgraniczenieBez zmian58 334 zł105-4.5%36 604 zł89%-19 944 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne75 721 zł90-7.3%11 785 zł99%-7160 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne74 777 zł93-7.7%12 674 zł99%-8049 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian52 272 zł118-3.7%44 514 zł85%-25 200 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian45 958 zł145+0.4%49 843 zł80%-33 278 zł0.495
Bez zmianBez zmianBez zmian58 210 zł100-5.7%38 283 zł90%-18 852 zł0.516
●Bez zmianOgraniczenieAktywne76 977 zł83-7.7%10 474 zł99%-5849 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian57 275 zł103-6.1%39 177 zł89%-19 730 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian61 405 zł92-6.4%34 127 zł92%-15 997 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja45 094 zł123-2.1%55 049 zł81%-30 452 zł0.541
RozwójBez zmianRezygnacja48 311 zł110-4.0%52 377 zł84%-26 377 zł0.553
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja51 420 zł101-5.0%48 345 zł86%-23 595 zł0.560
RozwójDoinwestowanieRezygnacja42 313 zł128-2.1%58 671 zł79%-32 795 zł0.566
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja45 490 zł114-4.2%56 040 zł82%-28 777 zł0.577
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja39 036 zł141-0.1%61 425 zł76%-36 939 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian63 131 zł85-8.0%33 041 zł95%-13 475 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian62 185 zł88-8.5%33 948 zł94%-14 368 zł0.589
Bez zmianBez zmianRezygnacja51 432 zł96-6.1%49 809 zł86%-22 424 zł0.594
●LikwidacjaBez zmianAktywne80 568 zł75-9.6%6484 zł100%-1868 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja50 498 zł99-6.6%50 702 zł86%-23 302 zł0.603
RozwójOgraniczenieRezygnacja54 562 zł88-6.9%45 757 zł89%-19 605 zł0.606
Bez zmianOgraniczenieBez zmian64 385 zł78-8.5%31 748 zł96%-12 168 zł0.610
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne81 812 zł68-10.0%5186 zł100%-571 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja56 357 zł81-8.5%44 562 zł92%-17 042 zł0.649
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja55 411 zł84-8.9%45 468 zł90%-17 934 zł0.658
LikwidacjaBez zmianBez zmian67 962 zł70-10.3%27 900 zł98%-8203 zł0.669
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja57 611 zł74-8.9%43 268 zł92%-15 734 zł0.675
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian69 204 zł63-10.7%26 620 zł99%-6909 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja61 192 zł66-10.7%39 416 zł96%-11 765 zł0.726
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne86 560 zł53-12.3%0 zł100%4605 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja62 434 zł59-11.2%38 135 zł97%-10 470 zł0.756
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian73 935 zł48-13.0%21 730 zł100%-1751 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja67 170 zł44-13.4%33 235 zł99%-5307 zł0.850

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 287 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.10 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 31% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.