HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat nakielski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy82 435 mieszkańcówdochody własne 7787 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.78% do 0.64%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.6% do 18.48%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne51 268 zł132-0.8%24 814 zł83%-28 968 zł0.304
●RozwójDoinwestowanieAktywne48 449 zł137-0.8%27 175 zł81%-31 313 zł0.331
●RozwójBez zmianAktywne54 379 zł119-2.8%20 811 zł85%-24 957 zł0.331
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne51 522 zł123-3.0%23 243 zł84%-27 358 zł0.352
●Szeroki programOgraniczenieAktywne57 508 zł110-3.8%18 037 zł86%-22 191 zł0.353
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne45 279 zł150+1.2%31 237 zł79%-35 392 zł0.354
Bez zmianBez zmianAktywne57 398 zł105-4.9%16 942 zł88%-21 066 zł0.397
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne56 454 zł108-5.4%17 828 zł86%-21 953 zł0.405
●RozwójOgraniczenieAktywne60 546 zł97-5.7%14 110 zł91%-18 264 zł0.426
Szeroki programBez zmianBez zmian39 921 zł127-1.6%41 438 zł77%-34 383 zł0.454
RozwójBez zmianBez zmian43 136 zł114-3.6%38 668 zł81%-30 320 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian46 141 zł105-4.6%34 735 zł82%-27 629 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian37 222 zł132-1.6%44 966 zł76%-36 658 zł0.480
●OgraniczenieBez zmianAktywne62 250 zł90-7.3%11 618 zł93%-15 752 zł0.487
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian40 398 zł118-3.8%42 240 zł79%-32 652 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne61 295 zł93-7.8%12 517 zł92%-16 653 zł0.493
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian33 949 zł145+0.3%47 803 zł74%-40 787 zł0.500
Bez zmianBez zmianBez zmian46 258 zł100-5.7%36 012 zł84%-26 377 zł0.514
●Bez zmianOgraniczenieAktywne63 495 zł83-7.8%10 317 zł95%-14 453 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian45 312 zł103-6.2%36 919 zł82%-27 267 zł0.524
RozwójOgraniczenieBez zmian49 283 zł92-6.5%32 081 zł85%-23 650 zł0.531
Szeroki programBez zmianRezygnacja33 779 zł123-2.1%51 963 zł75%-37 504 zł0.538
RozwójBez zmianRezygnacja37 058 zł110-4.1%49 161 zł77%-33 404 zł0.548
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja40 003 zł101-5.0%45 345 zł79%-30 745 zł0.555
RozwójDoinwestowanieRezygnacja31 139 zł128-2.1%55 395 zł74%-39 747 zł0.563
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja34 379 zł114-4.3%52 632 zł75%-35 704 zł0.572
OgraniczenieBez zmianBez zmian51 093 zł85-8.0%30 870 zł86%-21 083 zł0.579
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja27 802 zł141-0.2%58 333 zł69%-43 914 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian50 136 zł88-8.5%31 790 zł86%-21 986 zł0.587
Bez zmianBez zmianRezygnacja40 242 zł96-6.2%46 491 zł80%-29 424 zł0.587
●LikwidacjaBez zmianAktywne67 013 zł75-9.6%6397 zł98%-10 541 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja39 297 zł99-6.6%47 397 zł79%-30 314 zł0.598
RozwójOgraniczenieRezygnacja43 209 zł88-6.9%42 656 zł82%-26 728 zł0.600
Bez zmianOgraniczenieBez zmian52 336 zł78-8.5%29 590 zł88%-19 786 zł0.607
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne68 247 zł68-10.1%5109 zł98%-9255 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja45 081 zł81-8.5%41 345 zł84%-24 125 zł0.643
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja44 124 zł84-9.0%42 264 zł84%-25 028 zł0.652
LikwidacjaBez zmianBez zmian55 840 zł70-10.3%25 826 zł92%-15 891 zł0.666
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja46 324 zł74-9.0%40 064 zł85%-22 828 zł0.669
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian57 071 zł63-10.8%24 558 zł93%-14 607 zł0.699
LikwidacjaBez zmianRezygnacja49 832 zł66-10.8%36 296 zł88%-18 928 zł0.721
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne72 913 zł53-12.3%0 zł99%-4155 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja51 064 zł59-11.2%35 028 zł90%-17 644 zł0.751
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian61 722 zł48-13.0%19 755 zł98%-9525 zł0.802
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja55 719 zł44-13.5%30 216 zł95%-12 557 zł0.846

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 285 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.66 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 51% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.