HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat mogileński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy43 209 mieszkańcówdochody własne 7347 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.77% do 0.26%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów1.88% do 16.97%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne48 697 zł132-2.7%23 903 zł92%-16 394 zł0.307
●RozwójBez zmianAktywne51 766 zł119-4.6%20 089 zł95%-12 574 zł0.332
●RozwójDoinwestowanieAktywne45 966 zł137-2.7%26 288 zł89%-18 767 zł0.334
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne48 999 zł123-4.8%22 544 zł92%-14 999 zł0.354
●Szeroki programOgraniczenieAktywne54 769 zł110-5.6%17 335 zł98%-9826 zł0.354
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne42 842 zł150-0.7%30 159 zł85%-22 650 zł0.358
Bez zmianBez zmianAktywne54 747 zł105-6.7%16 402 zł98%-8866 zł0.398
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne53 785 zł108-7.2%17 311 zł98%-9776 zł0.406
●RozwójOgraniczenieAktywne57 769 zł97-7.4%13 594 zł99%-6085 zł0.427
Szeroki programBez zmianBez zmian37 954 zł127-3.5%38 402 zł84%-22 474 zł0.455
RozwójBez zmianBez zmian41 122 zł114-5.4%35 504 zł87%-18 596 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian44 007 zł105-6.3%31 903 zł91%-15 928 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian35 337 zł132-3.5%41 642 zł83%-24 772 zł0.481
●OgraniczenieBez zmianAktywne59 457 zł90-9.0%11 257 zł99%-3730 zł0.487
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian38 468 zł118-5.6%38 787 zł85%-20 947 zł0.491
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne58 484 zł93-9.5%12 179 zł99%-4653 zł0.493
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian32 114 zł145-1.5%44 603 zł79%-28 713 zł0.502
Bez zmianBez zmianBez zmian44 201 zł100-7.4%32 708 zł92%-14 830 zł0.513
●Bez zmianOgraniczenieAktywne60 684 zł83-9.5%9979 zł100%-2453 zł0.522
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian43 237 zł103-7.9%33 625 zł91%-15 743 zł0.523
RozwójOgraniczenieBez zmian47 106 zł92-8.2%29 082 zł94%-12 129 zł0.530
Szeroki programBez zmianRezygnacja32 149 zł123-3.9%47 425 zł81%-25 916 zł0.537
RozwójBez zmianRezygnacja35 378 zł110-5.8%44 438 zł84%-21 997 zł0.547
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja38 206 zł101-6.8%40 937 zł86%-19 364 zł0.554
RozwójDoinwestowanieRezygnacja29 589 zł128-3.9%50 581 zł79%-28 177 zł0.562
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja32 780 zł114-6.0%47 639 zł83%-24 312 zł0.571
OgraniczenieBez zmianBez zmian48 895 zł85-9.7%27 684 zł97%-9713 zł0.578
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja26 305 zł141-2.0%53 630 zł75%-32 159 zł0.582
Bez zmianBez zmianRezygnacja38 516 zł96-7.9%41 624 zł87%-18 191 zł0.586
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian47 920 zł88-10.2%28 623 zł96%-10 638 zł0.587
●LikwidacjaBez zmianAktywne64 083 zł75-11.3%6209 zł100%1309 zł0.595
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja37 552 zł99-8.4%42 550 zł86%-19 104 zł0.596
RozwójOgraniczenieRezygnacja41 366 zł88-8.6%38 107 zł91%-15 524 zł0.599
Bez zmianOgraniczenieBez zmian50 120 zł78-10.2%26 423 zł98%-8438 zł0.607
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne65 299 zł68-11.7%4943 zł100%2574 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja43 214 zł81-10.2%36 631 zł92%-13 069 zł0.642
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja42 239 zł84-10.7%37 570 zł92%-13 994 zł0.650
LikwidacjaBez zmianBez zmian53 505 zł70-12.0%22 789 zł99%-4692 zł0.665
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja44 439 zł74-10.7%35 370 zł94%-11 794 zł0.667
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian54 719 zł63-12.4%21 540 zł99%-3429 zł0.698
LikwidacjaBez zmianRezygnacja47 828 zł66-12.4%31 732 zł98%-8043 zł0.719
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja49 043 zł59-12.9%30 483 zł99%-6780 zł0.749
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne69 834 zł53-13.9%0 zł100%7508 zł0.750
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian59 239 zł48-14.6%16 863 zł100%1488 zł0.801
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja53 566 zł44-15.1%25 789 zł100%-1858 zł0.845

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 278 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.83 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 25% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.