HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Fabianki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy10 339 mieszkańcówdochody własne 6041 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.17% do 1.13%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-8.89% do 25.18%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka49 007 zł133+9.6%16 289 zł68%-43 187 zł0.278
●RozwójProgramPodwyżka52 730 zł121+7.4%12 336 zł70%-39 234 zł0.294
Szeroki programBez zmianPodwyżka47 626 zł124+6.9%20 869 zł68%-42 116 zł0.359
●Bez zmianProgramPodwyżka56 219 zł109+5.3%8623 zł74%-35 521 zł0.369
RozwójProgramBez zmian42 857 zł121+9.6%34 112 zł66%-42 095 zł0.388
RozwójBez zmianPodwyżka51 333 zł112+4.8%16 989 zł71%-38 181 zł0.405
Bez zmianProgramBez zmian46 337 zł109+7.4%30 462 zł70%-38 391 zł0.412
●Szeroki programProgramBez zmian39 141 zł133+11.7%38 001 zł64%-46 038 zł0.417
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka45 822 zł116+5.3%25 360 zł67%-42 598 zł0.435
Szeroki programBez zmianBez zmian38 056 zł124+9.0%43 162 zł64%-44 867 zł0.464
RozwójBez zmianBez zmian41 756 zł112+6.9%39 291 zł66%-40 942 zł0.468
●OgraniczenieProgramPodwyżka59 802 zł96+3.0%4769 zł77%-31 667 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian49 910 zł96+5.1%26 685 zł73%-34 549 zł0.487
Bez zmianProgramObniżka39 033 zł109+9.0%47 478 zł66%-40 509 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka54 806 zł100+2.7%13 348 zł74%-34 486 zł0.489
RozwójProgramObniżka35 558 zł121+11.2%51 122 zł63%-44 206 zł0.491
RozwójWstrzymaniePodwyżka49 535 zł104+3.2%21 473 zł70%-38 656 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian45 221 zł100+4.8%35 658 zł70%-37 256 zł0.515
Szeroki programWstrzymanieBez zmian36 432 zł116+7.4%47 262 zł63%-45 285 zł0.525
OgraniczenieProgramObniżka42 599 zł96+6.7%43 709 zł69%-36 675 zł0.530
●Szeroki programProgramObniżka31 848 zł133+13.4%55 005 zł61%-48 142 zł0.537
RozwójWstrzymanieBez zmian40 137 zł104+5.3%43 384 zł66%-41 353 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka34 678 zł112+8.5%55 813 zł64%-42 980 zł0.549
Szeroki programBez zmianObniżka30 984 zł124+10.6%59 678 zł61%-46 898 zł0.565
Bez zmianBez zmianObniżka38 137 zł100+6.3%52 187 zł66%-39 300 zł0.570
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka53 014 zł92+1.2%17 825 zł73%-34 954 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian53 414 zł83+2.7%23 165 zł75%-30 787 zł0.593
OgraniczenieBez zmianBez zmian48 776 zł87+2.5%31 901 zł73%-33 434 zł0.601
Bez zmianWstrzymanieBez zmian43 608 zł92+3.2%39 744 zł69%-37 660 zł0.602
OgraniczenieBez zmianPodwyżka58 371 zł87+0.5%9580 zł77%-30 652 zł0.604
Głębokie cięcieProgramObniżka46 096 zł83+4.2%40 330 zł72%-32 921 zł0.610
Szeroki programWstrzymanieObniżka29 492 zł116+9.0%63 487 zł60%-47 268 zł0.615
RozwójWstrzymanieObniżka33 192 zł104+6.9%59 616 zł63%-43 342 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka63 315 zł83+0.7%1040 zł79%-27 894 zł0.616
OgraniczenieBez zmianObniżka41 685 zł87+4.0%48 546 zł69%-35 487 zł0.631
Bez zmianWstrzymanieObniżka36 657 zł92+4.8%55 983 zł66%-39 656 zł0.649
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian47 171 zł79+1.0%35 979 zł72%-33 828 zł0.691
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka56 586 zł79-1.0%14 049 zł76%-31 111 zł0.692
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian52 262 zł74+0.2%28 533 zł76%-29 691 zł0.710
OgraniczenieWstrzymanieObniżka40 212 zł79+2.5%52 279 zł69%-35 834 zł0.717
Głębokie cięcieBez zmianObniżka45 164 zł74+1.7%45 210 zł73%-31 753 zł0.720
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka61 866 zł74-1.8%6025 zł79%-26 898 zł0.732
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian50 664 zł66-1.3%32 551 zł75%-30 078 zł0.800
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka43 698 zł66+0.2%48 937 zł72%-32 092 zł0.809
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka60 089 zł66-3.3%10 433 zł79%-27 349 zł0.818

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 286 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 2.29 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 93% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.