HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Choceń

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy7496 mieszkańcówdochody własne 8419 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.84% do 0.36%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-4.68% do 23.58%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka71 080 zł133-3.0%19 072 zł76%-49 189 zł0.254
●RozwójProgramPodwyżka75 476 zł121-4.9%14 321 zł79%-44 438 zł0.282
Szeroki programBez zmianPodwyżka68 418 zł124-5.4%26 091 zł76%-48 735 zł0.345
●Bez zmianProgramPodwyżka79 621 zł109-6.8%9828 zł79%-39 944 zł0.365
RozwójProgramBez zmian61 376 zł121-3.0%42 713 zł74%-49 602 zł0.377
●Szeroki programProgramBez zmian56 992 zł133-1.1%47 341 zł71%-54 338 zł0.396
RozwójBez zmianPodwyżka72 792 zł112-7.3%21 398 zł78%-44 009 zł0.400
Bez zmianProgramBez zmian65 510 zł109-4.9%38 340 zł76%-45 123 zł0.409
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka65 536 zł116-6.8%31 992 zł75%-49 980 zł0.426
Szeroki programBez zmianBez zmian54 757 zł124-3.5%54 243 zł70%-53 708 zł0.454
RozwójBez zmianBez zmian59 118 zł112-5.4%49 640 zł73%-48 996 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka83 997 zł96-8.9%5028 zł82%-35 145 zł0.484
RozwójProgramObniżka50 956 zł121-1.5%64 273 zł70%-53 411 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian69 870 zł96-7.0%33 691 zł79%-40 342 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka76 916 zł100-9.2%17 006 zł79%-39 540 zł0.488
Bez zmianProgramObniżka55 081 zł109-3.5%59 910 zł72%-48 943 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka69 919 zł104-8.7%27 341 zł77%-45 242 zł0.490
Bez zmianBez zmianBez zmian63 231 zł100-7.3%45 290 zł76%-44 541 zł0.519
Szeroki programWstrzymanieBez zmian52 133 zł116-4.9%59 724 zł70%-54 837 zł0.520
●Szeroki programProgramObniżka46 581 zł133+0.4%68 892 zł67%-58 136 zł0.523
OgraniczenieProgramObniżka59 429 zł96-5.6%55 274 zł76%-44 176 zł0.536
RozwójWstrzymanieBez zmian56 504 zł104-6.8%55 110 zł72%-50 115 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka49 014 zł112-4.0%70 576 zł69%-52 675 zł0.552
Szeroki programBez zmianObniżka44 662 zł124-2.0%75 170 zł66%-57 375 zł0.561
Bez zmianBez zmianObniżka53 118 zł100-5.9%66 236 zł72%-48 231 zł0.579
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka74 053 zł92-10.5%22 968 zł79%-40 761 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian74 128 zł83-9.2%29 381 zł81%-35 681 zł0.595
OgraniczenieBez zmianPodwyżka81 267 zł87-11.2%12 368 zł82%-34 768 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian67 566 zł87-9.3%40 669 zł79%-39 789 zł0.606
Bez zmianWstrzymanieBez zmian60 625 zł92-8.7%50 751 zł76%-45 649 zł0.608
Szeroki programWstrzymanieObniżka42 229 zł116-3.5%80 277 zł64%-58 421 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka88 270 zł83-11.0%417 zł84%-30 466 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka63 677 zł83-7.8%51 142 zł78%-39 528 zł0.618
RozwójWstrzymanieObniżka46 591 zł104-5.4%75 673 zł68%-53 709 zł0.622
OgraniczenieBez zmianObniżka57 441 zł87-8.0%61 723 zł76%-43 492 zł0.642
Bez zmianWstrzymanieObniżka50 703 zł92-7.3%71 324 zł71%-49 254 zł0.660
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka78 415 zł79-12.5%18 317 zł81%-35 976 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian64 972 zł79-10.7%46 117 zł77%-40 882 zł0.698
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian71 800 zł74-11.4%36 560 zł81%-35 155 zł0.715
OgraniczenieWstrzymanieObniżka55 038 zł79-9.3%66 713 zł74%-44 502 zł0.730
Głębokie cięcieBez zmianObniżka61 665 zł74-10.1%57 696 zł77%-38 871 zł0.731
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka85 516 zł74-13.2%8020 zł84%-30 117 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian69 217 zł66-12.8%41 913 zł79%-36 235 zł0.806
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka82 675 zł66-14.5%13 874 zł83%-31 311 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka59 273 zł66-11.4%62 677 zł77%-39 868 zł0.822

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 344 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.59 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 72% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.