HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bytoń

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3259 mieszkańcówdochody własne 13 212 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.03% do -0.21%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.42% do 36.35%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka325 150 zł133-6.6%25 119 zł92%-41 300 zł0.181
●RozwójProgramPodwyżka330 832 zł121-8.5%18 875 zł94%-35 068 zł0.250
Szeroki programBez zmianPodwyżka314 129 zł124-9.0%53 908 zł92%-42 467 zł0.300
●Szeroki programProgramBez zmian285 611 zł133-4.7%118 290 zł86%-52 301 zł0.338
RozwójProgramBez zmian291 273 zł121-6.6%112 236 zł89%-46 093 zł0.347
●Bez zmianProgramPodwyżka336 235 zł109-10.3%12 922 zł96%-29 127 zł0.354
RozwójBez zmianPodwyżka319 776 zł112-10.8%47 871 zł94%-36 274 zł0.381
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka305 729 zł116-10.3%73 374 zł91%-45 375 zł0.389
Bez zmianProgramBez zmian296 657 zł109-8.5%106 470 zł92%-40 175 zł0.402
Szeroki programBez zmianBez zmian275 725 zł124-7.1%145 270 zł86%-53 103 zł0.422
RozwójBez zmianBez zmian281 352 zł112-9.0%139 255 zł89%-46 934 zł0.459
RozwójWstrzymaniePodwyżka311 391 zł104-12.1%67 321 zł92%-39 164 zł0.474
RozwójProgramObniżka261 961 zł121-5.2%182 067 zł86%-54 225 zł0.478
●OgraniczenieProgramPodwyżka342 122 zł96-12.3%6365 zł97%-22 584 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka325 146 zł100-12.6%42 120 zł96%-30 370 zł0.483
●Szeroki programProgramObniżka256 314 zł133-3.3%188 105 zł83%-60 415 zł0.490
OgraniczenieProgramBez zmian302 519 zł96-10.5%100 146 zł94%-33 662 zł0.494
Szeroki programWstrzymanieBez zmian268 005 zł116-8.5%163 225 zł85%-55 780 zł0.498
Bez zmianProgramObniżka267 331 zł109-7.1%176 317 zł87%-48 324 zł0.502
Bez zmianBez zmianBez zmian286 703 zł100-10.8%133 526 zł91%-41 053 zł0.527
RozwójWstrzymanieBez zmian273 647 zł104-10.3%157 194 zł87%-49 593 zł0.547
Szeroki programBez zmianObniżka247 272 zł124-5.7%213 184 zł83%-60 947 zł0.553
OgraniczenieProgramObniżka273 174 zł96-9.2%170 275 zł90%-41 833 zł0.562
RozwójBez zmianObniżka252 885 zł112-7.6%207 185 zł85%-54 796 zł0.566
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka316 775 zł92-13.9%61 553 zł94%-33 242 zł0.576
OgraniczenieBez zmianPodwyżka330 993 zł87-14.5%35 812 zł97%-23 871 zł0.605
Głębokie cięcieProgramBez zmian308 219 zł83-12.6%94 590 zł96%-27 339 zł0.607
Bez zmianBez zmianObniżka258 220 zł100-9.4%201 472 zł86%-48 932 zł0.609
Szeroki programWstrzymanieObniżka240 058 zł116-7.1%230 009 zł83%-63 453 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka347 845 zł83-14.3%0 zł98%-16 233 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian279 012 zł92-12.1%151 448 zł90%-43 695 zł0.621
OgraniczenieBez zmianBez zmian292 525 zł87-12.8%127 417 zł93%-34 584 zł0.623
RozwójWstrzymanieObniżka245 685 zł104-9.0%223 994 zł84%-57 284 zł0.643
Głębokie cięcieProgramObniżka278 857 zł83-11.2%164 914 zł92%-35 531 zł0.650
OgraniczenieBez zmianObniżka264 025 zł87-11.4%195 817 zł89%-42 486 zł0.681
Bez zmianWstrzymanieObniżka251 035 zł92-10.8%218 265 zł86%-51 404 zł0.695
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka322 641 zł79-15.8%55 225 zł97%-26 721 zł0.696
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian284 853 zł79-14.1%145 216 zł92%-37 203 zł0.718
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian298 188 zł74-14.8%122 074 zł96%-28 303 zł0.734
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka336 679 zł74-16.5%30 036 zł98%-17 562 zł0.735
OgraniczenieWstrzymanieObniżka256 858 zł79-12.8%212 486 zł88%-44 935 zł0.772
Głębokie cięcieBez zmianObniżka269 670 zł74-13.5%190 490 zł92%-36 225 zł0.774
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka328 345 zł66-17.8%49 331 zł97%-20 390 zł0.823
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian290 533 zł66-16.1%139 857 zł95%-30 901 zł0.829
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka262 521 zł66-14.8%207 143 zł91%-38 654 zł0.867

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 454 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 11.64 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 25% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.